Przegląd mediów

czerwiec 2019

Kara umowna za nieodebranie lokalu handlowego jako koszt uzyskania przychodu

2019-06-24  |  10:28
Przegląd mediów

Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą mogą spotkać się z problematyką kar umownych i odszkodowań wynikających z różnych tytułów. Temat ten jest nie tylko skomplikowany na gruncie prawnym i gospodarczym, ale także na gruncie ustawy o podatku dochodowym. W szczególności w niektórych sytuacjach przedsiębiorcy mogą zaliczyć do kosztów podatkowych wydatki związane z karami umownymi lub odszkodowaniami, a w innych już nie. Wszystko zależy od tytułu, z jakiego ma zostać dokonana wypłata, ciągu zdarzeń do niej prowadzącego, umów i porozumień z kontrahentem, a także odpowiedniej dokumentacji. Powyższe sprawia, że problematyka rozliczenia kary umownej czy odszkodowania stanowi wyzwanie dla przedsiębiorców, którzy w tym zakresie często sięgają po pomoc doświadczonych doradców podatkowych.

Kara umowna – koszty „niepodatkowe”

W ustawie o podatku dochodowym zostało wprost wskazane, jakiego rodzaju kary umowne i odszkodowania nie stanowią kosztu uzyskania przychodu. Z kosztów podatkowych należy wyłączyć kary umowne i odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług. Kary umowne i odszkodowania z pozostałych tytułów co do zasady mogą stanowić koszty uzyskania przychodu.

Powyższy przepis nie jest jednak jednoznaczny. Przykładowo WSA w Poznaniu wskazał, że szkody powstałe w związku ze świadczeniem usług transportowych, wypłacane po przeprowadzeniu postępowania reklamacyjnego, uznane przez firmę transportową, podlegają wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodów, jako odszkodowania z tytułu wadliwego wykonania usługi (wyrok z dnia 22 lutego 2017 r., sygn. I SA/Po 1308/16). Sąd uznał, że w tej sytuacji kluczowe było zaakceptowanie przez kontrahenta szkody, co jest równoznaczne z uznaniem wad wykonanej usługi.

W podobnym tonie wypowiadają się organy administracyjne, wskazując, że jeżeli zapłata kary umownej/odszkodowania jest konsekwencją uznania roszczenia i w istocie stanowi potwierdzenie, że usługa nie została wykonana prawidłowo, to nie może ona stanowić kosztów uzyskania przychodów, ponieważ wynika z działania podatnika (przykładowo interpretacja z dnia 26 marca 2019 r., nr 0111-KDIB2-1.4010.558.2018.1.EN).

Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2011 (sygn. II FSK 460/10) wskazał, że kary umowne i odszkodowania będące następstwem niewykonania umowy bądź odstąpienia od niej, nie stanowią kosztów uzyskania przychodu właśnie ze względu na brak przesłanki działania w celu osiągnięcia przychodu (zabezpieczenia lub zachowania jego źródeł).

Stanowisko NSA

Przytoczone wyżej orzeczenie NSA nie znalazło jednak uznania w późniejszej praktyce sądów administracyjnych. Dowodem na to jest chociażby ostatni wyrok NSA z 27 marca 2019 r. (sygn. akt II FSK 292/16) wskazujący, że co do zasady wyżej omówione przepisy wyłączające z kosztów uzyskania przychodu kary umowne i odszkodowania nie obejmują swym zakresem kar umownych z tytułu odstąpienia od umowy (wcześniejszego jej rozwiązania), jeżeli odstąpienie było dla podatnika bardziej opłacalne niż realizacja umowy.

Sprawa dotyczyła podatnika, któremu kontrahent naliczył karę umowną w związku z odstąpieniem od umowy najmu lokalu w galerii handlowej. W wyniku analizy podatnik doszedł do wniosku, że kontynuacja najmu byłaby dla niego nieopłacalna, a korzystniejszą alternatywą jest odstąpienie od umowy, nawet jeżeli oznaczałoby to konieczność zapłaty kary umownej.

NSA wskazał, iż prowadzenie przedsiębiorstwa wiąże się z podejmowaniem przez przedsiębiorców racjonalnych decyzji w celu uzyskania korzyści ekonomicznych. Warto zaznaczyć, że w ocenie NSA działania te mogą polegać również na eliminowaniu nieopłacalnych przedsięwzięć. Tak więc, jeżeli bardziej opłacalne z punktu widzenia podatnika jest zerwanie umowy i zapłata kary umownej, to należy takie zachowanie traktować jako wpływające na niepomniejszenie przychodu w przyszłości.

Nie jest to pierwszy wyrok, w którym NSA wypowiedział się w podobny sposób. Przykładowo w wyroku z dnia 4 października 2018 r. (sygn. II FSK 2840/16 NSA) Sąd wskazał, że wydatki na opłaty za przedterminowe rozwiązanie umowy (odstępne) mogą stanowić koszt uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Z kolei w innym wyroku NSA wskazał, że w procesie działań gospodarczych przedsiębiorca dąży nie tylko do maksymalizacji przychodów, ale i minimalizacji strat (wyrok z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. II FSK 871/16). Szerokie podejście do tego przepisu zastosował NSA w wyroku z dnia 28 lutego 2018 r. (sygn. II FSK 374/16), wskazując, że do kosztów uzyskania przychodów zaliczyć należy wydatki poniesione przez podatnika celem ograniczenia lub uniknięcia straty na działalności gospodarczej.

Wnioski

Tematyka kar umownych i odszkodowań z tytułu różnych zdarzeń gospodarczych jest bardzo trudna. Z orzecznictwa sądów wynika, że istotne jest, aby kwalifikując dany wydatek jako koszt podatkowy, uwzględniać kwestię logicznego ciągu zdarzeń determinujących określone i konkretne działania podatnika. Jeżeli więc kara umowna czy odszkodowanie nie jest wyłączone explicite z kosztów uzyskania przychodu, to podatnik powinien potrafić udowodnić, że jej zapłata jest dla niego korzystniejsza i bardziej racjonalna. Jeżeli więc pojawią się wątpliwości, bądź podatnicy nie będą w stanie uzasadnić, że zapłata kary umownej/odszkodowania jest dla nich korzystniejsza, warto skontaktować się z doradcą podatkowym znającym tę problematykę, który pomoże odpowiednio sklasyfikować te wydatki.

Autor:

radca prawny Robert Nogacki

Kancelaria Prawna Skarbiec specjalizuje się w ochronie majątku, doradztwie strategicznym dla przedsiębiorców oraz zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi.

 

 

Newseria nie ponosi odpowiedzialności za treści oraz inne materiały (np. infografiki, zdjęcia) przekazywane w „Biurze Prasowym”, których autorami są zarejestrowani użytkownicy tacy jak agencje PR, firmy czy instytucje państwowe.

Informacje z dnia: 24 czerwca

Medium

Więcej ważnych informacji

Jedynka Newserii

Jedynka Newserii

Żywienie

Paula Tumala: Moje córeczki karmiłam piersią tylko przez trzy miesiące. Niestety mój organizm nie nadążał produkować pokarmu dla dwóch dziewczynek

Modelka podkreśla, że zależało jej na tym, by móc jak najdłużej karmić piersią swoje córeczki. Niestety jej organizm nie nadążał z produkcją pokarmu dla bliźniczek, które miały spory apetyt. Tumala zachęca jednak inne kobiety do tego, żeby, jeśli mają takie możliwości, nie rezygnowały zbyt szybko z karmienia tylko dlatego, że ktoś je krytykuje lub wyśmiewa. Podkreśla też, że mleko matki to prawdziwa „bomba witaminowa" dla dziecka i żaden zamiennik nie jest w stanie zaoferować mu tylu składników odżywczych.

Muzyka

Piotr Lato: Nie uda mi się pojechać w żadną trasę. Planuję jeden duży koncert

Wokalista zyskał rozpoznawalność dzięki udziałowi w pierwszej edycji programu „Big Brother”. Po 20 latach od premiery kontrowersyjnego show Lato wydał swój debiutancki album pod tytułem „Dust Bowl Desert Night Fantasies”. Cieszy się, że dzięki zmniejszeniu obostrzeń pandemicznych będzie mógł zaprezentować nowy materiał podczas koncertów. Tłumaczy jednak, że nie zamierza ruszyć w tradycyjną trasę, ponieważ jego podejście do koncertowania w trakcie ostatnich miesięcy znacznie się zmieniło.

Finanse

Nieruchomości premium zyskały dzięki pandemii. Nabywcy szukają atrakcyjnych lokalizacji, większych metraży i dostępu do tarasu lub ogródka

Dobrze zlokalizowane nieruchomości o wysokim standardzie okazały się szczególnie odporne na rynkowe wahania spowodowane pandemią. Zainteresowanie wykazywali nie tylko inwestorzy, którzy ten segment traktują jako dobrą lokatę kapitału, lecz także klienci, którzy dla siebie szukają większych metraży. Pandemia wyraźnie zmieniła preferencje nabywców: ważniejszy stał się dostęp do zieleni i naturalnego światła, a także własny balkon lub taras. Odporność rynku premium pokazują m.in. dane KPMG na temat segmentu luksusowych nieruchomości. Rekord padł w Stanach Zjednoczonych, gdzie w III kwartale ub.r. sprzedaż nieruchomości premium wzrosła aż o ponad 60 proc. r/r.