Prezenterka przyznaje, że na majowy weekend, kiedy odbywa się Polsat Hit Festiwal, z utęsknieniem czeka cała ekipa realizująca ten projekt. Praca w tak kultowym miejscu jak Opera Leśna w Sopocie bowiem nie męczy, ale daje satysfakcję. Agnieszka Hyży podkreśla, że ma teraz niezwykle napięty grafik zawodowy i w najbliższych tygodniach trudno jej będzie wygospodarować czas na odpoczynek. Trwają między innymi ustalenia co do kształtu letnich wydań pasma śniadaniowego „Halo tu Polsat”.

Pierwsza odsłona Polsat Hit Festiwalu już dziś wieczorem. Wydarzenie otworzy koncert „Radiowy Hit Roku”. Transmisja w telewizji Polsat od godz. 19:55. Agnieszka Hyży poprowadzi natomiast koncert „Krzysztof Krawczyk. To już 5 lat”, poświęcony pamięci legendy polskiej estrady.

– Uwielbiam Polsat Hit Festiwal i bardzo lubię Sopot, bo tam jest zupełnie inna praca, inny czas. Morska bryza też na nas wyjątkowo oddziałuje. Pogoda czasami nam sprzyja, czasami nie, ale nam to absolutnie nie przeszkadza – mówi agencji Newseria Agnieszka Hyży.

Dla całej ekipy ostatnie dni przed festiwalem to czas niezwykle wytężonej pracy. Poprawki w scenariuszu, dopasowanie stylizacji, próby kamerowe – trzeba zadbać o każdy szczegół, bo w przypadku transmisji na żywo nie ma dubli i nie można niczego poprawić. I choć organizacja transmisji na żywo wymaga pełnej mobilizacji i dopracowania każdego detalu, Agnieszka Hyży zapewnia, że w Sopocie nie czuje zmęczenia. Klimat Trójmiasta oraz prestiż samego festiwalu działają na nią niezwykle mobilizująco.

– Opera Leśna ma w sobie jakąś magię, te deski, które pamiętają największe polskie i zagraniczne gwiazdy. Tam jest po prostu wyjątkowa atmosfera, to miejsce sprzyja muzycznym spotkaniom, nie wraca się od razu po koncercie do domu, tylko wszyscy do rana celebrują – mówi.

Prezenterka nie ukrywa, że ostatnie miesiące były dla niej wyjątkowo wymagające zawodowo. Cieszy się więc, że ma teraz okazję nieco zakosztować nadmorskiego klimatu, bo przed nią mimo zbliżających się wakacji pracowity sezon.

– W tym roku nie mamy przerwy w programie „Halo tu Polsat”, w wakacje również jesteśmy w emisji. A ja teraz jestem po czterech miesiącach nagrań do programu „Twoja twarz brzmi znajomo” i powiem szczerze, że jestem bardzo zmęczona. Maj kończy się niezwykle intensywnie, właśnie festiwalem i bardzo chciałabym w czerwcu znaleźć kilka dni na odpoczynek – mówi.

Zsynchronizowanie terminów z mężem bywa jednak wyzwaniem.

– U mnie w domu mamy specyficzną sytuację, że lato jest sezonem wytężonej pracy mojego męża, on od maja rusza w swoje trasy koncertowe i w tym czasie wszystko przewraca się nam do góry nogami, tak że nasz urlop może będzie we wrześniu. W rodzinie patchworkowej nie jest to takie łatwe, bo musimy się dogadywać, co i kiedy komu pasuje. Ale to wszystko jest kwestia logistyki i nawet w wakacje staramy się dla siebie wyrwać tych kilka dni – mówi.

Agnieszka Hyży zdradza też, że w redakcji „Halo tu Polsat” trwają przygotowania do letnich wydań. Na wakacje bowiem program nieco się zmieni.

– Dużo jeszcze nie możemy powiedzieć, natomiast na pewno będzie dużo oddechu, dużo pleneru i dużo innych miejsc niż tylko studio warszawskie. Teraz są prowadzone rozmowy i zapadają ostateczne decyzje, więc pewnie na dniach już oficjalnie będziemy mogli powiedzieć, co i jak się będzie działo – dodaje prezenterka.

„Stop niszczeniu gier wideo” to inicjatywa obywatelska, złożona do Komisji Europejskiej, której inicjatorzy sprzeciwiają się wyłączaniu przez wydawców funkcji online wielu gier, przez co nie mogą w nie grać mimo dokonania zakupu. Polscy europarlamentarzyści podkreślają, że działania producentów to przejaw nieuczciwej praktyki i prawo unijne powinno się wsłuchać w postulaty europejskich graczy.

– Każdy, kto choć raz grał w grę komputerową, wie, że często, kiedy przestanie działać serwis techniczny, gra też przestaje działać. W tym momencie na dobrą sprawę powinno się drugi raz zakupić tę samą grę. Osoby, które grają, mówią, że to jest nieuczciwe. Zebrały blisko 1,3 mln podpisów i wnioskują do Komisji Europejskiej, żeby rozstrzygnąć tę sprawę i zmienić prawo, zobowiązać producentów gier, żeby takich rzeczy nie robili – tłumaczy Dariusz Joński, poseł do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej.

Inicjatywa „Stop niszczeniu gier wideo” została przedłożona Komisji Europejskiej 26 stycznia 2026 roku, po tym gdy uzyskała 1 294 188 zweryfikowanych deklaracji poparcia. Najwięcej, bo 233 180, udało się uzyskać w Niemczech. Na drugim miejscu znalazła się Francja (145 289), a na trzecim Polska (143 826). Autorzy inicjatywy domagają się zobowiązania wydawców, którzy w UE sprzedają gry wideo lub związane z nimi funkcje i zasoby do obsługiwanych przez nich gier bądź udzielają na nie licencji, aby pozostawili je w stanie umożliwiającym rozgrywkę.

Inicjatywę w Parlamencie Europejskim zaprezentowano 16 kwietnia br. na wysłuchaniu publicznym zorganizowanym przez trzy komisje – IMCO, JURI i PETI. Organizatorzy mogli przedstawić szczegółowe informacje na temat swoich propozycji. Europosłowie zwrócili się do KE z pytaniem o działania, jakie może podjąć w odpowiedzi na inicjatywę. Ma ona czas na odpowiedź do 27 lipca 2026 roku.

– Pojawiła się inicjatywa obywatelska, która zebrała ponad milion podpisów, dotycząca tego, że ci, którzy kupili gry i mieli je jako własne, nagle tracą do nich dostęp. Unijne rozwiązania powinny być bardzo transparentne zarówno wobec producentów, jak i konsumentów, i ta inicjatywa obywatelska sygnalizuje problem, który powinniśmy rozwiązać. Zatem zwrócimy się do Komisji Europejskiej, żeby zajęła się tym problemem, bo jeśli miliony ludzi składają petycję, to warto im wyjaśnić, jak wygląda ta kwestia i dlaczego nagle tracą dostęp do czegoś, co uczciwie kupili – mówi Bogdan Rzońca, przewodniczący Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego.

Organizatorzy inicjatywy podkreślają, że coraz więcej wydawców sprzedaje gry wideo, których funkcjonowanie wymaga połączenia się za pośrednictwem internetu z wydawcą lub nawiązania komunikacji z producentem. W momencie zakończenia obsługiwania tego rodzaju gier wydawcy bardzo często zrywają połączenie niezbędne do funkcjonowania tytułu i wdrażają szeroko zakrojone środki, aby uniemożliwić klientowi jego naprawę. Inicjatywa ma zapobiegać zdalnemu wyłączaniu gier oraz wzywa do zapewnienia alternatywnych sposobów dostępu i grania w nie bez bezpośredniego udziału wydawcy w przypadkach, gdy zostały one wyłączone lub ich wsparcie zostało zakończone.

– Jeśli raz kupisz grę, powinna działać cały czas, do momentu, kiedy ktoś nie będzie chciał z niej korzystać – uważa Dariusz Joński. – Skoro tylu konsumentów występuje z inicjatywą, to znaczy, że jest coś na rzeczy i trzeba to uregulować. Dobre firmy, które przygotowują gry komputerowe, się obronią. Nie muszą dwa razy pobierać opłat za jedną grę, wystarczy raz. Tym bardziej że gry często kosztują 200–300 zł, a te lepsze są nawet droższe, więc to nie są małe koszty. Chodzi o to, żeby gracze nie płacili dwukrotnie.

Organizatorzy inicjatywy zwracają również uwagę na to, że uniemożliwienie przez przedsiębiorstwo korzystania z przedmiotu, który wcześniej sprzedało klientowi, nie zdarza się w innych branżach. Umowy licencyjne wymagane do tego, aby gra funkcjonowała, obchodzą szereg istniejących środków ochrony konsumentów. Ich zdaniem taka praktyka kwestionuje koncepcję własności, ponieważ klientowi nie pozostaje nic po zakupie gry. W ich opinii to praktyka naruszająca prawa konsumentów. 

– Jeśli chodzi o problem związany z funkcjonowaniem gier na rynku europejskim, to trzeba zauważyć argumenty i ich producenta gier, i konsumenta – tu musi zapanować jakaś równowaga – wskazuje Bogdan Rzońca.

Raporty „Różne twarze polskiego gracza” z 2023 i 2025 roku wskazują, że społeczność graczy w Polsce liczy 17–20 mln osób. Nie jest to więc zjawisko niszowe. Gracze cenią wyzwania, jakie stawiają przed nimi gry, i możliwość doskonalenia się oraz odnoszenia sukcesów. Istotnym motywatorem jest także możliwość rywalizacji z innymi graczami, interakcje z innymi i poczucie przynależności do większej społeczności entuzjastów danego tytułu. Niechętnie jednak przyznają, ile czasu spędzają na graniu lub ile pieniędzy przeznaczają na zakup gier.

Drugi dzień Sopot Hit Festiwalu upłynie pod znakiem największych polskich hitów imprezowych. Koncert „Gdzie się podziały tamte prywatki” przypomni takie przeboje, w rytm których miliony Polaków tańczyły na balach, domówkach, dyskotekach i dancingach. Prowadząca Paulina Sykut nie ukrywa, że podczas tego wieczoru również liczy na dobrą zabawę. Jednocześnie przyznaje, że dziś jest już na innym etapie życia i znacznie rzadziej uczestniczy w imprezach tanecznych niż jeszcze dekadę temu.

Zdaniem Pauliny Sykut właśnie takie koncerty pozwalają publiczności na chwilę wrócić do beztroskiego czasu młodości i ponownie poczuć emocje towarzyszące pierwszym zabawom czy spotkaniom ze znajomymi.

– Bardzo lubię prywatki, chociaż teraz imprezuję się zdecydowanie mniej, ale jak najbardziej lubię sentymentalne utwory, które kojarzą mi się z różnymi ważnymi sytuacjami w moim życiu. I taki też właśnie będzie koncert „Gdzie się podziały tamte prywatki?”, który poprowadzę. Myślę, że dzięki niemu wszyscy wrócimy wspomnieniami do miłych i ważnych momentów – mówi agencji Newseria Paulina Sykut.

Prezenterka przyznaje, że i dla niej będzie to muzyczna sentymentalna podróż przez największe przeboje imprezowe. Sama jako nastolatka chętnie chodziła na potańcówki i do dziś doskonale pamięta atmosferę tamtych lat oraz utwory, które królowały wówczas na parkietach.

– Nie zabraknie utworów z końca lat 90., kiedy byłam jeszcze nastolatką i zaczęłam chodzić na imprezy taneczne. Przypominam sobie piosenkę La Bouche, wszyscy to śpiewali i wielokrotnie przy tym utworze tańczyłam. Dużo jest takich dyskotekowych utworów, które bardzo lubię i przy których kiedyś dobrze się bawiłam – mówi.

Paulina Sykut wspomina, że będąc nastolatką, uwielbiała imprezy i ostatnia schodziła z parkietu. Natomiast teraz raczej nie chodzi do klubów. Nie traktuje tego jednak jako straty, lecz naturalną kolej rzeczy.

– Bardzo lubię tańczyć i kiedyś, kiedy jeszcze nie miałam dziecka, nie prowadziłam domu, to chodziłam na imprezy i uwielbiałam szaleć na parkiecie. Natomiast teraz bardzo sporadycznie wychodzę na imprezy taneczne. Jestem już w zupełnie innym momencie w życiu, ale też za tym nie tęsknię. Przeżyłam to wszystko w momencie, w którym należało przeżyć, i to jest fantastyczne, że miałam ten czas, żeby tańczyć i bawić się do białego rana. Teraz zdarza mi się potańczyć gdzieś na wakacjach albo w pracy przy „Tańcu z gwiazdami” – dodaje.

Koncert „Gdzie się podziały tamte prywatki” rozpocznie się o godz. 19:55. Na scenie pojawią się artyści i zespoły, których muzyka od lat kojarzy się z taneczną atmosferą i największymi przebojami minionych dekad. Wśród nich: Wilki, Ich Troje, Happysad, Mezo, Liber, Wanda i Banda oraz Piersi.

Wokalistka wystąpi podczas koncertu „Krzysztof Krawczyk. To już 5 lat”. W duecie z Andrzejem Smolikiem wykona niezwykle ważną dla niej balladę „Bo jesteś Ty”. Artystka podkreśla, że zamierza pozostać wierna oryginalnemu brzmieniu piosenki, bo jej zdaniem jest to utwór pod każdym względem doskonały i jakakolwiek ingerencja jest zupełnie niepotrzebna.

– Wezmę udział w koncercie upamiętniającym twórczość Krzysztofa Krawczyka i zaśpiewam mój absolutnie, bezkonkurencyjnie ukochany utwór z jego repertuaru: „Bo jesteś Ty”. Mam duży sentyment do tej piosenki, kojarzy mi się ona z wieloma ważnymi sytuacjami w moim życiu – mówi agencji Newseria Natalia Szroeder.

Wokalistka cieszy się, że wykona ten niezwykle ważny dla niej utwór w duecie z Andrzejem Smolikiem. Jej zdaniem jest to utwór kompletny i nie wymaga on żadnych nowych zabiegów aranżacyjnych.

– Uważam, że ta piosenka jest doskonała i że nie potrzebuje żadnych fajerwerków i fanfar. Ona się sama broni, bo to jest po prostu przepiękna kompozycja. Dlatego chciałabym ją zaśpiewać z pokorą, oddając szacunek twórczości tego artysty. Ja tę piosenkę od lat bardzo kocham i postaram się zaśpiewać ją w mojej pełnej miłości do niej – mówi.

Piosenkarka nie ukrywa jednak, że mierzenie się z takimi ponadczasowymi przebojami to duże wyzwanie artystyczne. Interpretowanie utworów, które od lat zajmują szczególne miejsce w sercach słuchaczy, wiąże się z dużą odpowiedzialnością i stresem.

– Branie na warsztat utworów, które dużo znaczą dla Polaków, jest zawsze trudne. Wyznaję taką zasadę, że doskonałych rzeczy nie trzeba zmieniać. Chociaż mam w pamięci dużo przykładów, gdzie artyści wykręcali cudzą twórczość do góry nogami i to też się udawało, to są takie doskonałe piosenki, jak na przykład ten utwór Krzysztofa Krawczyka, że nie planuję tego zmieniać. Jasne, że się stresuję, bo nie chciałabym państwa rozczarować – mówi.

Natalia Szroeder przyznaje, że z dużą przyjemnością wraca na sopocką scenę. Polsat Hit Festiwal to dla niej ważny punkt w kalendarzu imprez kulturalnych i prawdziwe święto muzyki, bo gromadzi wykonawców z różnych stron sceny muzycznej. Dla niej to także miejsce debiutu. Powrót na scenę festiwalu traktuje więc nie tylko jako kolejny zawodowy występ, ale również symboliczną podróż do początków swojej kariery.

– Debiutowałam na sopockiej scenie w 2013 roku i dobrze pamiętam swoje emocje z tamtego dnia, kiedy pierwszy raz przyjechałam do Opery Leśnej. To było dla mnie niewiarygodne, że ja tutaj jestem, że będę za chwilę na tej scenie śpiewać, bo wcześniej widziałam ją tylko z pozycji kanapy w domu. Mam dużo wspomnień i sentymentów, więc fajnie jest wrócić na tę sopocką scenę – dodaje.

W sopockiej Operze Leśnej utwory Krzysztofa Krawczyka wybrzmią między innymi w interpretacji Edyty Górniak, Ani Dąbrowskiej, Andrzeja Piasecznego i Sławka Uniatowskiego. Transmisja koncertu na antenie telewizji Polsat o godzinie 22:25.

Około 10 tys. osób w Polsce żyje ze szpiczakiem plazmocytowym, a każdego roku diagnozę słyszy kolejne 2–2,5 tys. pacjentów. Choroba przez długi czas rozwija się bez charakterystycznych objawów i ma charakter nawrotowy, co oznacza konieczność stałego leczenia i opieki specjalistycznej. W praktyce przekłada się to na życie podporządkowane terapii i niepewność co do jej przebiegu. Na skalę problemu i codzienność chorych zwraca uwagę kampania „1 choroba. 10 000 żyć”.

– Chorzy na szpiczaka plazmocytowego wymagają ciągłej opieki specjalistycznej, hematologicznej i hospitalizacji w ramach pobytu jednodniowego, jeden raz w tygodniu, czasami raz w miesiącu, natomiast jest to stały kontakt z oddziałem hematologicznym. Pacjentowi towarzyszy niepewność co do dalszego przebiegu choroby i postępowania leczniczego, ponieważ choroba ma charakter nawrotowy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Agnieszka Szymczyk, hematolog z Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w Warszawie.

Szpiczak plazmocytowy jest drugim najczęściej diagnozowanym nowotworem krwi w Polsce i odpowiada za istotną część zachorowań w tej grupie chorób. Obecnie żyje z nim ok. 10 tys. pacjentów, a każdego roku diagnozuje się kolejne 2–2,5 tys. przypadków.

Szpiczak plazmocytowy to nowotwór układu krwiotwórczego wywodzący się z komórek plazmatycznych szpiku kostnego. W przebiegu choroby dochodzi do ich niekontrolowanego namnażania, co prowadzi m.in. do uszkodzeń kości, niedokrwistości, zaburzeń odporności czy niewydolności nerek. Choroba rozwija się powoli i długo pozostaje niewidoczna, a jej objawy – takie jak bóle kręgosłupa, przewlekłe zmęczenie czy pogorszenie wyników badań – są niespecyficzne i często przypisywane innym schorzeniom.

– Pacjenci z rozpoznaniem czy podejrzeniem szpiczaka plazmocytowego trafiają do naszej poradni od różnych specjalistów. Od lekarzy neurologów, neurochirurgów, bo pierwszym objawem mogą być bóle kręgosłupa, od lekarzy nefrologów, gdzie pierwszym objawem jest niewydolność nerek, czy od lekarzy rodzinnych, którzy stwierdzają np. niedokrwistość w morfologii krwi obwodowej – tłumaczy Agnieszka Szymczyk.

Szpiczak jest chorobą przede wszystkim osób starszych – mediana wieku w chwili rozpoznania wynosi ok. 70 lat, a większość pacjentów ma powyżej 50 lat. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa liczba chorych będzie rosła, co dodatkowo obciąża system ochrony zdrowia i zwiększa zapotrzebowanie na opiekę wielospecjalistyczną.

– Dominuje przede wszystkim grupa pacjentów bardzo często z wielochorobowością, obciążonych, którzy wymagają nie tylko opieki hematologicznej, ale także opieki wielospecjalistycznej – zaznacza hematolożka.

Jeszcze na początku XXI wieku rokowania pacjentów były znacznie gorsze niż obecnie. Postęp w leczeniu jest związany przede wszystkim z wprowadzeniem nowych grup leków działających na różne mechanizmy choroby. Leczenie prowadzone jest w wyspecjalizowanych ośrodkach hematologicznych w ramach programów lekowych, a schematy terapii są dostosowywane do stanu pacjenta i przebiegu choroby.

Jednym z kluczowych wyzwań pozostaje dostęp do najnowocześniejszych terapii.

– Z perspektywy mojej i moich kolegów aktualne programy lekowe są niewystarczające. Pacjenci w Polsce czekają na refundację terapii CAR-T, refundację belantamabu w skojarzeniu z klasycznymi lekami, więc te potrzeby nadal istnieją – podkreśla Agnieszka Szymczyk.

Nowoczesne podejścia terapeutyczne obejmują m.in. terapie celowane oraz leczenie ukierunkowane na antygen BCMA, które w praktyce klinicznej pozwala na dłuższą kontrolę choroby. Wśród nich znajdują się zarówno terapie komórkowe CAR-T, jak i leki takie jak belantamab mafodotyny stosowany w skojarzeniu z innymi preparatami.

Z perspektywy pacjentów choroba oznacza jednak nie tylko kolejne linie leczenia, ale także długotrwałe funkcjonowanie z ograniczeniami wynikającymi z samej choroby oraz działań niepożądanych terapii.

– Szpiczak jest chorobą nawrotową, w dalszym ciągu nieuleczalną, dlatego pacjenci mierzą się z wieloma wyzwaniami ze względu na to, że choroba wcześniej czy później wraca. Musimy się mierzyć z tymi wyzwaniami, jakimi jest dostępność do terapii, z tym, że chorzy nie mogą normalnie funkcjonować, muszą się mierzyć z efektami ubocznymi samego leczenia. Jako organizacja staramy się pokazać, jak można z tą chorobą żyć – mówi Łukasz Rokicki, prezes Fundacji Carita im. W. Adamiec.

Na znaczenie edukacji i zwiększania świadomości społecznej zwraca uwagę kampania „1 choroba. 10 000 żyć”, realizowana w ramach globalnej inicjatywy Myeloma Action Month. Jej elementem są m.in. działania informacyjne oraz symboliczne akcje w przestrzeni publicznej.

– Jako Fundacja Carita przyłączyliśmy się do globalnej inicjatywy i razem z 40 innymi państwami i z organizacją International Myeloma Foundation stwierdziliśmy, że zrobimy coś, co pokaże, czym jest szpiczak, poprzez kampanię świadomościową, która polega na podświetleniu niezwykłych miejsc na całym świecie. Mowa o Operze w Sydney, Rockefeller Center w Nowym Jorku, został też podświetlony Pałac Kultury i Nauki w Warszawie – tłumaczy Łukasz Rokicki.

W poprzednich latach w akcji uczestniczyły m.in. Niagara Falls, Empire State Building czy Opera w Sydney. W tym roku do globalnej mapy działań po raz pierwszy dołączyła Warszawa.

– W marcu podświetliliśmy Pałac Kultury i Nauki na czerwono ze względu na to, że kampania globalna ma znamiona koloru czerwonego, koloru krwi, bo szpiczak plazmocytowy jest chorobą krwi – mówi prezes Fundacji Carita im. W. Adamiec. – Pacjenci, organizacja, lekarze oraz osoby, które nic nie wiedziały o samej chorobie, spotkały się pod Pałacem Kultury i Nauki, żeby go wspólnie zaświecić i powiedzieć o chorobie – jak ją diagnozować, czym jest szpiczak, żeby zwiększać świadomość problemu.

Dzieci w miastach spędzają coraz więcej czasu w pomieszczeniach: mniej się ruszają, mają mniej kontaktu z naturą i są głęboko zanurzone w świecie cyfrowym. Osiedlowe place zabaw mogą stanowić impuls do wyjścia na zewnątrz i spędzenia czasu na zabawie z rówieśnikami. Odpowiednio zaprojektowana przestrzeń powinna być nie tylko atrakcyjna dla dziecka, ale też różnorodna, inkluzywna, bezpieczna oraz przyjazna dla młodzieży i opiekunów dzieci. Eksperci podkreślają, że o placu zabaw trzeba myśleć już na początku projektowania inwestycji.

– Coraz mniej dzieci spędza czas na placach zabaw i podwórkach. Wynika to z naszego stylu życia. W dużych miastach coraz więcej czasu spędzamy w budynkach i samochodach, przemieszczając się pomiędzy pracą, domem a szkołą. Czasu na przebywanie w przestrzeni zewnętrznej zostaje coraz mniej – mówi agencji Newseria Monika Wróbel, architektka i urbanistka z Fundacji Skwer Sportów Miejskich. – Często wracamy do domu bardzo późno. Wśród nawału codziennych obowiązków brakuje czasu na spontaniczną zabawę na zewnątrz, dlatego zwrócenie uwagi na dostępny, przyjazny plac zabaw, który jest tuż za progiem, na terenie osiedla, jest tak istotny. Potrzebujemy pretekstu do wyjścia na zewnątrz, aby dziecko się bawiło na otwartej przestrzeni ze swoimi rówieśnikami, zaczęło inaczej spędzać czas niż tylko w mieszkaniu.

Jak wskazują eksperci, podwórka i place zabaw mogą być odpowiedzią na ten deficyt – jeśli są projektowane jako przestrzeń życia społecznego, a nie wyłącznie jako strefa dziecięcej aktywności. To miejsca, w których dzieci budują samodzielność, młodzież znajduje przestrzeń spotkań, a dorośli tworzą codzienne więzi sąsiedzkie.

– Przygotowaliśmy publikację „Place zabaw – poradnik dla inwestorów i osób projektujących budynki mieszkalne”, ponieważ mamy nadzieję, że zmiana podejścia do roli placu zabaw w procesie inwestycyjnym przyniesie nam lepsze przestrzenie osiedlowe. Mam nadzieję, że poradnik trafi na biurka pracowni architektonicznych i będą one pamiętać, że plac zabaw jest integralną przestrzenią osiedla mieszkaniowego, a nie dodatkiem, którym zajmujemy się na końcu procesu projektowego – podkreśla Monika Wróbel.

Jak wskazują autorzy publikacji, przygotowanej z inicjatywy warszawskiego oddziału Polskiego Związku Firm Deweloperskich, rozwój fizyczny w dzieciństwie opiera się przede wszystkim na ruchu. Jego brak skutkuje nie tylko nadwagą i wadami postawy, ale też opóźnionym rozwojem poznawczym. Podwórko wraz z placem zabaw powinno umożliwiać różne rodzaje aktywności fizycznej. Wśród nich ważne są takie, które stymulują błędnik. Kręcenie się wokół własnej osi, turlanie się czy huśtanie są niezbędne do prawidłowego rozwoju układu przedsionkowego, który wpływa na koordynację, koncentrację i samoregulację emocjonalną.

– Spędzając czas na placach zabaw, dzieci zyskują przede wszystkim szansę na ruch i aktywność fizyczną trochę inną niż tę, której mogą doświadczyć w domu czy szkole. Jest to spontaniczna zabawa, w towarzystwie rówieśników, w kontakcie z naturą – mówi architektka z Fundacji Skwer Sportów Miejskich, współautorka poradnika.

– Nasze podwórka powinny być tak zaprojektowane, aby dzieci mogły na nich spotkać swoich rówieśników. Aby patrząc z okna, pomyślały: „o, mój kolega z klasy właśnie wyszedł, może ja też odłożę telefon i razem zrobimy coś fajnego”. Chodzi o to, żeby spędzać czas razem, rozwijać się społecznie i znaleźć tam rzeczy, których nie ma w internecie – podkreśla Magda Wnęk, architektka krajobrazu z topoScape.

Zabawa z rówieśnikami rozwija umiejętność współpracy, negocjowania i wspólnego ustalania zasad. Dziecko uczy się cierpliwości, radzenia sobie z emocjami i szukania rozwiązań w sytuacjach konfliktowych. Przestrzeń sprzyjająca relacjom stwarza warunki do spotkania, ale nie wymusza wspólnej aktywności. Piaskownica, domek, kuchnia błotna czy miejsce do rysowania kredą to elementy placu zabaw, które są zaproszeniem do kontaktu.

– Place zabaw powinny być projektowane jako przestrzenie uniwersalne oraz inkluzywne. Oznacza to, że z przestrzeni placu zabaw korzystają nie tylko dzieci, ale również opiekunowie – rodzice, nianie, babcie, dziadkowie. Od tego, czy jest im wygodnie na placach zabaw, bardzo często zależy to, jak długo przebywają na nich z dziećmi – zaznacza Monika Wróbel.

W opinii autorów poradnika, aby miejsce dla opiekunów było komfortowe, ławki powinny mieć ergonomiczny kształt, oparcia i podłokietniki ułatwiające wstawanie, co jest ważne szczególnie dla seniorów, osób z kontuzją czy kobiet w ciąży. Część miejsc siedzących powinna się znajdować w cieniu, pod drzewami lub zadaszeniem, aby chronić przed nadmiernym nasłonecznieniem latem. Dobrym pomysłem jest również zaplanowanie stołów piknikowych.

– Inkluzywność oznacza też otwartość na takie formy zabawy, które zaspokajają bardzo różne potrzeby dzieci. We współczesnym świecie coraz częściej mamy do czynienia z neuroatypowością, z wyzwaniami związanymi z integracją sensoryczną. Plac zabaw bardzo często może w tym przypadku zastąpić albo uzupełnić terapię. To, czego naszym dzieciom brakuje, to właśnie zróżnicowany ruch – uważa urbanistka z Fundacji Skwer Sportów Miejskich.

Projektowanie neuroinkluzywne polega na tworzeniu przestrzeni w taki sposób, by były bardziej komfortowe dla osób wrażliwych na bodźce, np. hałas, światło czy tłok. Pomaga w tym podział na różne strefy – bardziej ciche, spokojne albo bardziej aktywne, ale też przewidywalność otoczenia, możliwość wyboru, stopniowe zwiększanie liczby bodźców oraz oddzielenie głośnych lub intensywnych miejsc od tych wyciszających.

– Nasze miasta są coraz bardziej ruchliwe i przez ostatnie lata stały się mniej bezpieczne dla pieszych. Teraz ten trend na szczęście zaczyna się odwracać. Miasta i projektanci coraz więcej myślą o bezpieczeństwie naszych najmłodszych w miastach, ale wciąż mamy dużo do zrobienia. Na szczęście diagnoza już została postawiona, a teraz będziemy to odkręcać – podkreśla Magda Wnęk.

W 2024 roku weszły regulacje prawne, które wprowadziły obowiązek budowania placu zabaw przy każdej inwestycji wielorodzinnej liczącej powyżej 20 mieszkań. Przepisy stanowią również, że powinien być on ogrodzony. Rozporządzenie precyzuje, że ogrodzenie ma mieć określoną wysokość od strony drogi, ulicy lub ciągu pieszo-jezdnego.

– Litera prawa definiuje zamknięte place zabaw. Aspekt zamknięcia jest trudny, ponieważ zamiast otwartości i doświadczeń kreujemy przestrzeń dla bezpieczeństwa psychologicznego rodziców. Czyli zamiast o dziecku myślimy o rodzicu i jego spokoju, a tak naprawdę powinno być odwrotnie. Oczywiście warunki techniczne definiują zamknięte place zabaw tam, gdzie są drogi. My staramy się ich nie projektować przy drogach, by były otoczone zielenią, a nie siatką – podkreśla Tomasz Bardadin, dyrektor Departamentu Kreowania Produktu, Develia.

Jak podkreślono w poradniku PZFD, jeżeli plac zabaw jest tworzony na ogrodzonym osiedlu lub dziedzińcu, którego przestrzeń jest ograniczona przez budynki, bez ruchu samochodowego, można przyjąć, że dodatkowe ogrodzenie nie jest wymagane. Jeżeli plac zabaw jest tworzony na nieogrodzonym osiedlu lub na terenie osiedla lub podwórka, gdzie dozwolony jest wjazd pojazdów, to plac powinien być ogrodzony z każdej strony. Ogrodzenie o wysokości co najmniej 1 m, z furtką o szerokości 1,2 m wymagane jest tylko od strony drogi, ulicy lbu ciągu pieszo-jezdnego. 

Normy bezpieczeństwa dopuszczają różne nawierzchnie na placach zabaw. Częstym wyborem jest syntetyczna, z gumowego granulatu spajanego klejem poliuretanowym. Gdy jest sucho, staje się jednak szorstka i mało śliska, co powoduje, że przy dynamicznych upadkach dzieci częściej doznają skręceń i zwichnięć. Syntetyczne nawierzchnie mocno się też nagrzewają w lecie, podnosząc temperaturę na placu zabaw. Alternatywą są m.in. nawierzchnie sypkie, takie jak piasek, żwir, zrębki i kora, oraz trawiaste.

– Wyobraźmy sobie ciepły, wakacyjny dzień w Warszawie i nasze dziecko, które ma wyjść na plac zabaw. Jeżeli jest pokryty gumą i znajdują się na nim metalowe urządzenia z nagrzaną zjeżdżalnią, to będzie to ostatnie miejsce, do którego będzie chciało pójść – uważa Magda Wnęk. – Musimy więc myśleć o tym, jak ukształtować przestrzeń na naszych osiedlach i najbliższych podwórkach: jak je otwierać, żeby dzieciaki mogły się spotykać w przyjaznych dla nich przestrzeniach, nienagrzanych nadmiernie, dających im miejsce do pogadania, gdzie można się schłodzić, pobawić wodą, pobyć w zieleni, co da nam ulgę od nagrzanych mieszkań. Jednocześnie powinny to być miejsca, które są atrakcyjne także zimą.

W ramach Polsat Hit Festiwalu będzie można usłyszeć Dawida Kwiatkowskiego w duecie z Kayah podczas piątkowego koncertu „Radiowy Hit Roku”. Z tej okazji artyści zaprezentują nową aranżację utworu „Proszę tańcz”. Wokalista zaznacza, że współpraca z tą charyzmatyczną piosenkarką okazała się dla niego czymś znacznie ważniejszym niż jednorazowym projektem muzycznym i rzadko się zdarza, aby po wspólnym nagraniu pozostała aż tak silna więź. Nie ukrywa, że diwa zrobiła na nim ogromne wrażenie.

 – Podczas Polsat Hit Festiwalu zaśpiewam piosenkę „Proszę tańcz” razem z Kayah i troszeczkę zaskoczymy aranżacją. Postanowiłem, że zagram ten utwór na fortepianie i Kayah będzie śpiewała razem ze mną przy tym fortepianie, potem jednak ta aranżacja się rozwinie, więc myślę, że to będzie zaskoczenie – mówi agencji Newseria Dawid Kwiatkowski.

„Proszę tańcz” to poruszający utwór o przemijaniu, kruchości ludzkiego życia i miłości. Ta piosenka cieszyła się nie tylko popularnością w stacjach radiowych, ale i w internecie. W serwisie YouTube ma ponad 18 mln wyświetleń. Wokalista podkreśla, że możliwość stworzenia duetu z Kayah to dla niego duży zaszczyt. Cieszy się, że połączyła ich nie tylko miłość do muzyki, ale również podobne spojrzenie na świat i wzajemne zrozumienie.

– Złapaliśmy bardzo dobry przelot, kontakt, nawet podczas konferencji prądowej siedzieliśmy koło siebie, słuchaliśmy różnych rzeczy i Kasia do mnie powiedziała: Wiesz co, Dawid, my chyba myślimy o tym samym w tym samym momencie, bo tak samo reagujemy na różne sytuacje. Jest to wyjątkowa współpraca, wiele bliskości powstało dzięki temu utworowi. Nigdy nie miałem takiej współpracy, po której została nie tylko piosenka, ale też taka relacja – mówi.

Dawid Kwiatkowski ceni Kayah za talent, charyzmę i nietuzinkową osobowość. Jednocześnie ma nadzieję, że ta współpraca nie skończy się na jednym utworze i w przyszłości ten duet wróci z kolejnymi projektami.

– Z wielką chęcią jeszcze coś z nią nagram. Jak napiszę coś takiego, że Kayah powinna tam być, to natychmiast do niej zadzwonię, mam już numer – mówi.

Artysta z przyjemnością po raz kolejny przyjął zaproszenie na Polsat Hit Festiwal. Jak bowiem zaznacza, lubi klimat tego wydarzenia, a na scenie sopockiej Opery Leśnej czuje się wyjątkowo.

– Bardzo lubię ten czas i czekam na niego z niecierpliwością. Lubię wychodzić na tę scenę, dlatego że ta publiczność jest szalona, a ja kocham szaloną publiczność. Nie brakuje też moich fanów, którzy robią wspaniałe, wymyślne billboardy, plakaty i choć ja wychodzę na scenę zestresowany, to gdy widzę takie rzeczy, to mówię: OK, jestem w domu. Bardzo czekam nie tylko na sam festiwal, ale też na wszystko, co się dzieje dookoła, samo miejsce, Sopot, wszystko mi tam działa – podkreśla.

Po festiwalu w Sopocie Dawid Kwiatkowski nie zamierza zwalniać tempa, bo jego grafik koncertowy wręcz pęka w szwach.

– Rozpocząłem już letni sezon koncertowy, od majóweczki jeździmy, w kolejnych miesiącach przed nami ponad 60 koncertów, a potem zaczynamy naszą klubową trasę, więc nie ma kiedy się zatrzymać, tylko we wtorek i w środę można odpocząć. Urlopu więc na razie nie planuję. Teraz jestem gotów do jazdy, do spania w busie, hot-dogów na stacji o 1.00 w nocy i takich klimatów – dodaje.

W pierwszym dniu Polsat Hit Festiwalu Wiktor Dyduła wystąpi na scenie w towarzystwie liderki zespołu Kwiat Jabłoni. W ubiegłym roku artyści bowiem połączyli siły i nagrali niezwykle chwytliwy kawałek: „Nie mówię tak, nie mówię nie”, który podbił listy przebojów polskich rozgłośni radiowych. Dla wokalisty występ w Sopocie ma szczególne znaczenie. To właśnie w tym mieście przez kilka lat pracował jako kelner i grał na ulicy.

W najbliższy weekend sopocki amfiteatr zamieni się w stolicę muzyki, rozrywki, dobrej zabawy i niezapomnianych wrażeń. Impreza przyciągnie największe gwiazdy polskiej estrady. W piątek Wiktora Dydułę będzie można usłyszeć w koncercie „Radiowy Hit Roku”.

– W duecie z Kasią Sienkiewicz wykonamy utwór „Nie mówię tak, nie mówię nie”, który w zeszłym roku był najczęściej odtwarzaną piosenką w polskich radiostacjach. Chciałbym, żeby ten występ był przepełniony tańcem, żeby ludzie po prostu poszli z nami w tango. Zresztą występy w Operze Leśnej w Sopocie zawsze są nasycone dużą dawką energii. Nie mogę się więc doczekać – mówi agencji Newseria Wiktor Dyduła.

Wokalista cieszy się, że udało mu się stworzyć duet z Kasią Sienkiewicz z zespołu Kwiat Jabłoni i że owoc ich muzycznej współpracy tak bardzo przypadł do gustu odbiorcom. Utwór „Nie mówię tak, nie mówię nie” cieszy się dużą popularnością zarówno w stacjach radiowych, jak i w internecie. W serwisie YouTube ma blisko 4,5 mln wyświetleń.  

– Współpraca z Kasią Sienkiewicz była taka „swojska”, to pierwsze słowo, jakie przychodzi mi do głowy. Tak jakbyśmy się znali już bardzo długo. Od razu gdy weszliśmy do studia, bardzo szybko skumaliśmy, o co nam obojgu chodzi w przekazaniu emocji w tej akurat piosence. I wyszło wyśmienicie, lepiej, niż sobie wyobrażałem – mówi.

W sopockiej Operze Leśnej zabrzmi także jeden z najbardziej znanych singli Wiktora Dyduły.

– Podczas Polsat Hit Festiwalu zaśpiewam „Tam słońce, gdzie my” i mam nadzieję, że tym razem jeszcze więcej ludzi zaśpiewa ze mną, bo dobrze znają już tekst tej piosenki – mówi.

Wokalista przyznaje, że z przyjemnością weźmie udział w imprezie, która na stałe wpisała się już w kalendarz kulturalny Trójmiasta. Nie ukrywa też, że ma ogromny sentyment do tego amfiteatru. To miejsce od lat kojarzy mu się bowiem z wyjątkowymi koncertami największych gwiazd polskiej i zagranicznej sceny muzycznej.

– Polsat Hit Festiwal wprowadzi nas w letni nastrój i cieszę się, że sezon koncertów plenerowych rozpoczynamy właśnie w Operze Leśnej w Sopocie, bo to jest szczególne miejsce, szczególna scena, na której występowało już wielu polskich wybitnych artystów. No i to też są moje rodzinne strony, Sopot, w którym bardzo długo pracowałem jako kelner, grałem też na ulicy, więc dla mnie to jest niesamowite przeżycie – dodaje.

Podczas Polsat Hit Festiwalu na scenie Opery Leśnej w Sopocie zaprezentuje się ponad 150 artystów. Będą radiowe hity, ponadczasowe przeboje Krzysztofa Krawczyka, jubileusze – 50-lecie Waldemara Tkaczyka i Grzegorza Skawińskiego oraz 15-lecie zwycięstwa zespołu Enej w „Must Be the Music”. Nie zabraknie również występów kabaretowych. Transmisja na żywo w telewizji Polsat.

Konsumenci coraz częściej sprawdzają nie tylko skład produktów, ale też sposób ich wytwarzania, pochodzenie surowców czy standardy jakości. Rosnące znaczenie transparentności szczególnie widać na rynku żywności, suplementów diety i kosmetyków. Firmy inwestują w narzędzia, które umożliwiają śledzenie drogi produktu – od źródła surowca po gotowy wyrób – i pokazują informacje, które jeszcze kilka lat temu pozostawały wyłącznie w wewnętrznym obiegu.

– W dzisiejszych czasach dostęp do wiarygodnych informacji dotyczących powstawania produktów stanowi priorytet dla konsumentów pragnących mieć pewność co do ich pochodzenia. Chcą oni lepiej zrozumieć cykl produkcyjny: pochodzenie produktu, proces jego wytwarzania oraz konkretne normy i parametry bezpieczeństwa – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Ahmed Shehata, dyrektor ds. marketingu Amway ESAN (na Europę, Afrykę Południową, Australię i Nową Zelandię).

Z raportu „Unlocking Transparency” przygotowanego przez EIT Food Consumer Observatory wynika, że 46 proc. Europejczyków ufa producentom żywności. Autorzy badania wskazują, że wpływ na spadek zaufania mają m.in. rosnące ceny żywności oraz przekonanie części konsumentów, że firmy bardziej koncentrują się na zyskach niż na zdrowiu klientów i zrównoważonej produkcji. Znacznie większym zaufaniem cieszą się rolnicy. W 2024 roku deklarowało je 67 proc. respondentów. Według autorów raportu wynika to m.in. z większej transparentności, możliwości prześledzenia pochodzenia produktów oraz większej identyfikowalności produkcji żywności.

Badanie pokazuje również, że poziom zaufania wpływa na gotowość konsumentów do sięgania po nowe produkty i innowacje żywnościowe. Wśród osób o niskim poziomie zaufania tylko 16 proc. deklaruje otwartość na innowacyjne produkty, podczas gdy w grupie konsumentów ufających łańcuchowi żywnościowemu odsetek ten wzrasta do 38 proc. Autorzy raportu wskazują jednocześnie, że budowaniu zaufania sprzyjają krótsze i łatwiejsze do prześledzenia łańcuchy dostaw, dostęp do informacji o pochodzeniu i sposobie przetwarzania produktów oraz potwierdzone deklaracje zdrowotne.

– Wierzymy, że ludzie mają prawo wiedzieć, co się znajduje w ich produktach i skąd pochodzą składniki – podkreśla Ahmed Shehata z Amwaya. – Przejrzystość i kontrola nad procesem produkcji pozwalają nam się dzielić z konsumentami szczegółowymi informacjami o produktach.

Firmy coraz częściej udostępniają narzędzia pozwalające sprawdzić pochodzenie składników i prześledzić drogę produktu od producenta surowca do gotowego wyrobu. Takie rozwiązanie wprowadził właśnie w Polsce Amway. Platforma Amway Tracing Tool pozwala użytkownikom sprawdzić m.in. pochodzenie kluczowych składników, miejsca produkcji, etapy pakowania oraz informacje dotyczące testów laboratoryjnych prowadzonych dla wybranych produktów.

– W miarę jak globalne łańcuchy dostaw stają się coraz bardziej złożone, droga produktu często staje się niewidoczna dla współczesnego konsumenta – tłumaczy dyrektor ds. marketingu Amway ESAN. – Uruchomienie Amway Tracing Tool w regionie ESAN to kluczowy krok we wspieraniu konsumentów przy podejmowaniu świadomych decyzji. Transparentność jest dziś fundamentem zaufania. Pokazując bezpośrednio przedsiębiorcom Amwaya i ich klientom drogę naszych produktów, wykraczamy poza samo opowiadanie naszej historii – szczegółowo pokazujemy, jak powstają nasze produkty na każdym etapie.

Użytkownicy mogą prześledzić cały proces powstawania produktu na interaktywnej mapie, która pokazuje lokalizacje związane z produkcją i pochodzeniem składników. Platforma zbiera informacje o produktach różnych marek należących do firmy i pozwala konsumentom sprawdzić je w jednym miejscu.

– Od pochodzenia składników po recepturę, testy i pakowanie – nowa platforma cyfrowa zapewnia szczegółowy wgląd w proces powstawania produktów Amwaya i pozwala klientom lepiej zrozumieć ich pochodzenie – podkreśla Ahmed Shehata.

Według danych firmy każdego roku wykonywanych jest ok. 30 tys. testów jakości oraz dodatkowo 12–14 tys. testów opakowań. Wszystkie partie produktów przechodzą kontrole jakości przed dopuszczeniem do sprzedaży. Część składników wykorzystywanych w produktach pochodzi z certyfikowanych gospodarstw ekologicznych należących do firmy w USA, Meksyku i Brazylii, a także z farm partnerskich działających w różnych regionach świata. Obecnie Amway Tracing Tool działa m.in. w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, we Włoszech, w Australii i Nowej Zelandii.

– Konsumenci mają prawo wiedzieć, jak powstają produkty i skąd pochodzą składniki, więc takie narzędzie powinno się stać standardem rynkowym. Jednak zapewnienie przejrzystości i poziomu szczegółowości wymaganego do działania narzędzia takiego jak nasze nie jest łatwym zadaniem. Dla konsumentów prawdziwą korzyścią byłoby nie tylko posiadanie tych informacji jako standardu we wszystkim, czego używają, ale także dostarczanie ich przez firmy w łatwy, zrozumiały i dostępny sposób – przekonuje dyrektor ds. marketingu Amway ESAN.

Coraz więcej szkół w Polsce kładzie nacisk na dwujęzyczność. Zdaniem ekspertów codzienny kontakt z językiem obcym od wczesnych lat edukacji pomaga dzieciom zyskać przewagę na jej kolejnych etapach i odnaleźć się w środowisku międzynarodowym. Od września 2026 roku również warszawska prywatna Szkoła Podstawowa im. A. Einsteina stanie się placówką dwujęzyczną. To oznacza, że język angielski przestanie być w niej nauczany jako osobny przedmiot, ale będzie narzędziem do nauki m.in. literatury, biologii czy krytycznego myślenia.

– Dziecko jest dwujęzyczne wtedy, kiedy jest całkowicie zanurzone w dwa języki symultanicznie, a zatem otoczone językiem polskim i na przykład angielskim w codziennym życiu: w szkole, domu rodzinnym, swoim środowisku uczniowskim, między kolegami i koleżankami. Oba języki przeplatają się w ciągu codziennego funkcjonowania – wyjaśnia w rozmowie z agencją Newseria Agnieszka Piskorz, dyrektorka Szkoły Podstawowej im. A. Einsteina w Warszawie. – O znajomości języka mówimy wtedy, kiedy ktoś, znając już swój język natywny, zaczyna sekwencyjnie poznawać kolejny język w trakcie edukacji czy na kursie językowym. Trwa to kilka lat, podczas których poznaje różne reguły gramatyczne i niekoniecznie jest w tym języku zanurzony.

Jak wynika z ostatnich danych Eurostatu, w 2023 roku 82,6 proc. uczniów szkół podstawowych w Unii Europejskiej uczyło się języka angielskiego. W Polsce odsetek ten wyniósł prawie 100 proc. ze względu na to, że jest on przedmiotem obowiązkowym. W przypadku nauki dwóch lub więcej języków obcych odsetek uczniów wyniósł 6,4 proc. w UE i ok. 5 proc. w naszym kraju. Dla porównania w Luksemburgu wynosi on 78,9 proc. Jednocześnie Eurobarometr wskazuje, że obywatele Unii są bardzo pozytywnie nastawieni do nauki języków obcych. 86 proc. zgadzało się z tym, że każdy powinien mówić w co najmniej jednym języku innym niż ojczysty.

Dzieci są zwykle dwu- lub wielojęzyczne wtedy, gdy ich rodzice są również wielojęzyczni. Nabywają wtedy umiejętności językowych w domu, podczas codziennego funkcjonowania, komunikując się z rodzicami w ich językach ojczystych. Eksperci podkreślają, że dzieci mogą być dwujęzyczne również w rodzinach jednojęzycznych. W takiej sytuacji kluczowa jest rola szkoły lub przedszkola. 

– W szkole dwujęzycznej pracujemy nad tym, żeby zanurzyć dziecko w język obcy. Symultanicznie posługuje się przedmiotowo językiem polskim i na przykład – jak w przypadku naszej szkoły – językiem angielskim. Zatem są nauczyciele, którzy podczas zajęć mówią wyłącznie w języku angielskim, oraz tacy, którzy używają wyłącznie języka polskiego – wyjaśnia  Agnieszka Piskorz.

W Szkole Podstawowej im. A. Einsteina w Warszawie, która od września 2026 roku staje się placówką dwujęzyczną, uczniowie będą mieli styczność z językiem angielskim już od zerówki. Grupy językowe będą dostosowane do ich poziomu zaawansowania.

– W okresie edukacji przedszkolnej dzieci uczą się głównie komunikacji w dwóch lub trzech językach. My również zwracamy uwagę na wielojęzyczność. Później do takiej naturalnej wiedzy komunikacyjnej dodajemy również elementy, które są potrzebne w rozwoju języka, podobnie jak robimy to w języku natywnym, czyli umiejętność czytania, pisania, znajomości form gramatycznych – tłumaczy dyrektorka Szkoły Podstawowej im. A. Einsteina. – Rolą kolejnego etapu edukacyjnego, czyli szkoły podstawowej czy liceum, jest kontynuacja tego zanurzenia w języku, umiejętności jego używania na przykład w projektach. Co ważne, dziecko dwujęzyczne jest w stanie się posługiwać nie tylko tzw. językiem ogólnym, czyli General English, ale również językiem fachowym z zakresu przedmiotowego nauczania.

– W młodszych klasach wprowadzamy język poprzez sytuacje codziennego życia, pracę w grupach, zabawę, naukę opartą na projektach oraz pomoce wizualne. Starannie budujemy proces uczenia się, aby nasi uczniowie rozumieli treść, jednocześnie rozwijając swoje umiejętności językowe – wyjaśnia Dorota Waszczak, koordynatorka wielojęzyczności w Szkole Podstawowej im. A. Einsteina w Warszawie. – Wczesne rozpoczęcie nauki jest niezwykle ważne, ponieważ dzieci przyswajają języki intuicyjnie poprzez działanie, interakcję i kontekst. Sprzyja to naturalnej wymowie i pewności siebie w komunikacji. Niezbędne jest jednak zapewnienie bezpieczeństwa poznawczego.

Edukacja języka angielskiego w szkołach dwujęzycznych może się opierać na metodzie CLIL (Content and Language Integrated Learning – zintegrowane nauczanie języka i przedmiotu).

– W naszej szkole język angielski nie funkcjonuje jako odrębny przedmiot. Jest narzędziem do nauki. Uczniowie pracują w nim podczas zajęć takich jak sztuka słowa, literatura, kreatywne pisanie, a w starszych klasach również nauki społeczne i krytyczne myślenie. Rozwijają umiejętności czytania, pisania i mówienia w rzeczywistych sytuacjach – zaznacza Dorota Waszczak. – W takich naturalnych i angażujących kontekstach uczniowie zaczynają myśleć w tym języku i używać go swobodniej.

Jak podkreśla, elementów angażujących uczniów i „zanurzających” ich w język jest więcej niż same lekcje. To m.in. organizowane wydarzenia, takie jak Festiwal Narodów Zjednoczonych, Targi Naukowe czy Wielojęzyczny Konkurs Poetycki.

– Stwarzamy również okazje do autentycznego używania języka, na przykład poprzez prezentacje uczniów, takie jak Einstein Talks inspirowane wykładami TED Talks, oraz naszą dwujęzyczną gazetkę szkolną „Einstein Chronicle”, którą również prowadzą uczniowie. Wykorzystujemy elementy zintegrowanego nauczania treści i języka, zapewniając jasną komunikację, stopniowy postęp i ciągłe wsparcie dla uczniów – podkreśla koordynatorka wielojęzyczności w warszawskiej szkole.

Tegoroczna Eurowizja po raz kolejny stała się nie tylko areną muzycznej rywalizacji, ale także sporów na tle politycznym. Najwięcej emocji wzbudził udział w niej Izraela. W efekcie kilka krajów zdecydowało się wycofać z konkursu. Natalia Szroeder uważa, że Polska powinna była iść w ich ślady. Jak zaznacza, ona w tej sytuacji nie wystąpiłaby na tej scenie. Wiktor Dyduła również jest rozgoryczony tym, że świat polityki tak bardzo ingeruje w płaszczyznę muzyczną.

Wokół jubileuszowej, 70. edycji Eurowizji było sporo kontrowersji. Z powodu tego, że w konkursie brał udział Izrael, z rywalizacji wycofało się kilka krajów: Irlandia, Islandia, Holandia, Słowenia i Hiszpania. Obecność reprezentanta państwa zaangażowanego w konflikt zbrojny była bowiem dla nich nie do pogodzenia z ideą imprezy promującej jedność i kulturę. Zdaniem Natalii Szroeder Polska też powinna była rozważyć bojkot tego wydarzenia.

– Jest to bardzo kontrowersyjny temat. Ja bym nie wzięła udziału. Gdyby ode mnie zależała ta decyzja, ja w tym roku nie wystartowałabym z Polski w konkursie Eurowizji. Niektóre kraje zrezygnowały i uważam, że zrobiły słusznie, więc jestem po tej drugiej stronie barykady. Ale dzieje się tak, jak się dzieje i bardzo nie chciałabym, żeby Alicja jakkolwiek na tym straciła, więc absolutnie ją wspierałam – mówi agencji Newseria Natalia Szroeder.

Po ataku na Ukrainę Rosja została wykluczona z rywalizacji na Eurowizji. Izrael jednak nie dostał czerwonego światła. W opinii komentujących brak podobnych konsekwencji wobec tego kraju pokazuje niekonsekwencję organizatorów i podwójne standardy stosowane wobec państw uczestniczących w konfliktach zbrojnych. Agnieszka Hyży i Wiktor Dyduła uważają, że  świat polityki nie powinien wkraczać do międzynarodowych konkursów wokalnych.

– Zawsze mam z tym duży dylemat, dlatego że konsekwencje wojen i konfliktów dotykają tych, którzy nie mają z tym nic wspólnego, czyli normalnych ludzi. To są często decyzje w ogóle z tymi ludźmi niezwiązane i to mnie bardzo boli. Teoretycznie muzyka powinna być ponad polityką i ponad podziałami, ale jednak jeżeli występuje się pod jakąś banderą czy flagą, a wiemy, że ten ktoś jest agresorem albo przyczynkiem do tego, że na świecie nie ma pokoju, to też we mnie nie ma zgody na to, żebyśmy gdzieś mu wiarygodność albo udawali, że to się nie dzieje – mówi Agnieszka Hyży.

– To straszne, że konkurs eurowizyjny stał się tak bardzo polityczny. Pamiętam, że od zawsze tak było, że polityka miała na niego wpływ, ale chyba nie aż tak jak teraz. To smutne, że świat polityczny chce w pewien sposób zagarnąć tę muzykę, nie podoba mi się to i mam nadzieję, że to się kiedyś zmieni. Moim zdaniem państwa, które okupują inne kraje czy powodują cierpienie wielu ludzi, nie powinny brać udziału, ale z tego, co słyszałem, w zarządzie Eurowizji są osoby związane z tymi państwami, więc nie dziwię się, że te kraje nie są tam banowane – mówi Wiktor Dyduła.

Sobotni finał Eurowizji 2026 zakończył się zwycięstwem Dary z Bułgarii. Drugie miejsca zajął  Noam Bettan z Izraela. Mimo że jubileuszowy konkurs przeszedł już do historii, to emocje wciąż są żywe za sprawą głosowania naszego jury. W finale sędziowie z Polski przyznali bowiem reprezentantowi kraju, który uczestniczy w wojnie z Hamasem w Strefie Gazy, maksymalną liczbę punktów. Polacy wsparli go również w półfinale. Dla części widzów była to decyzja trudna do zaakceptowania. Alicja Szemplińska zajęła 12. miejsce. Polka została bardzo dobrze oceniona przez środowisko muzyczne i osoby związane z mediami.

– Jestem zachwycona tym, jak Alicja reprezentowała Polskę w konkursie Eurowizji. Uważam, że bezapelacyjnie i wydaje mi się, że mówię obiektywnie, w pierwszym półfinale była najlepsza, wokalnie na sto procent. Nie widziałam drugiego półfinału, ale gdy oglądałam pierwszy, to aż się w pewnym momencie wzruszyłam. Z dumą patrzyłam na to, ale też wiem, jak długo Alicja czekała na ten moment, więc myślę, że to jest dla niej ogromnie ważne i cieszę się, że wreszcie po tych wszystkich latach tego doświadczyła – mówi Natalia Szroeder.

– Oglądałem Alicję, moim zdaniem była najlepszą wokalistką, przynajmniej z tego półfinału, który oglądałem. Jestem szalenie dumny z tego, jak Polska pokazała się w tym roku i mówię wow, ja miałem ciary na całym ciele. Alicja, po prostu jesteś niesamowita, tancerze, cała oprawa, reżyseria, proste, ale jednak nieproste. Naprawdę super, jeśli mamy wystawiać takich kandydatów, to niesamowite. Niestety nie jest to konkurs, gdzie wszystko jest czarno-białe. Liczy się wiele rzeczy, niektóre nawet niepotrzebnie się liczą – mówi Dawid Kwiatkowski.

– Oczywiście, że śledziłam Eurowizję. Już szłam spać, bo byłam wykończona, ale z telefonem w ręku patrzyłam właśnie, jak Alicja czekała na werdykt – mówi Agnieszka Hyży.

Do grona tych, którzy oglądają Eurowizję, nie należy natomiast Wiktor Dyduła. Ceni jednak reprezentantkę naszego kraju za talent i potencjał sceniczny.

– Eurowizji nie oglądam i w ogóle nie jestem na czasie, aczkolwiek trzymałem kciuki za Alicję Szemplińską, bo głosisko ma takie, że… W Polsce niespotykana barwa – dodaje piosenkarz.

Prezenterka czuje się wyróżniona, że powierzono jej poprowadzenie koncertu „Krzysztof Krawczyk. To już 5 lat”, który odbędzie się w najbliższy piątek w ramach Polsat Hit Festiwal 2026. Agnieszka Hyży znała tego artystę osobiście, ma wiele wspomnień związanych z jego osobą i cieszy się, że organizatorzy tego wydarzenia postanowili oddać mu hołd. Jego przeboje są bowiem ponadczasowe.

Trudno sobie wyobrazić, jak wyglądałaby polska scena muzyczna bez Krzysztofa Krawczyka. Jego twórczość mimo upływu lat nadal budzi duże emocje i pozostaje bliska kolejnym pokoleniom słuchaczy. Agnieszka Hyży już nie może się doczekać piątkowego koncertu poświęconego jego pamięci.

– Będzie to wyjątkowy koncert i czuję się absolutnie wyróżniona, że będę mogła go poprowadzić nietypowo, bo solo. Takie wspominki muzyczne i życiowe artystów, za którymi bardzo tęsknimy, są naprawdę wzruszające. Krzysztof Krawczyk pięć lat już nie jest z nami, a często jest tak, że ludzie jeszcze bardziej doceniają i kochają to, co przestaje być namacalne. I chyba coś w tym jest, ponieważ jego piosenki dzisiaj brzmią jeszcze inaczej. Każdy z nas ma z nimi jakieś wspomnienia – mówi agencji Newseria Agnieszka Hyży.

Prezenterka cieszy się, że miała okazję poznać legendę polskiej estrady. Pamięta też pewien przełomowy moment z jego kariery.

– Miałam wielką przyjemność poznać Krzysztofa, mam ogromną przyjemność znać też Ewę Krawczyk, jego żonę, jego największą miłość życiową i absolutną muzę pod każdym względem. I to też jest coś niezwykłego, bo taka miłość, jaka im się przydarzyła, sprawia, że ta muzyka brzmi jeszcze inaczej. Miałam przyjemność spotkać Krzysztofa nie raz, natomiast takie spotkanie, które najbardziej utkwiło mi w pamięci, to jest spotkanie sopockie, które sprawiło, że on już wiedział, że na sto procent chce wrócić do Polski na stałe, że tu jest jego publiczność, że tutaj jest jego dom, był w świetnej formie – mówi.

Prezenterka przyznaje, że często z dużym sentymentem wraca do repertuaru Krzysztofa Krawczyka, a szczególnie bliski jest jej jeden utwór.

– Dla mnie „Parostatek” to jest utwór, który właściwie pamiętam od dzieciaka i gdy ktoś mnie pytał o Krzysztofa Krawczyka, to jego wymieniam w pierwszej kolejności – podkreśla.

W sopockiej Operze Leśnej utwory tego wybitnego artysty wybrzmią między innymi w interpretacji Edyty Górniak, Natalii Szroeder, Ani Dąbrowskiej, Andrzeja Piasecznego i Sławka Uniatowskiego.

– Artyści, którzy biorą udział w tym koncercie, wzruszają się na samą myśl o tym, że przyjdzie im zaśpiewać jego piosenki przed publicznością. Są to cudowni artyści, ta lista jest po prostu wow. Nie wiem, jak się udało taką listę wspaniałych artystów, którzy będą się mierzyli z tymi utworami, mam nadzieję, że wybrzmią wszystkie te, które kochamy najbardziej i z którymi mamy jakieś wspomnienia – dodaje Agnieszka Hyży.

Transmisja koncertu na antenie telewizji Polsat o godzinie 22:25.

Choć polscy zawodnicy regularnie odnoszą sukcesy na arenie międzynarodowej, sport osób z niepełnosprawnościami nadal zmaga się z brakiem odpowiedniego finansowania, ograniczonym wsparciem instytucjonalnym i niewielką obecnością w mediach. Sportowcy i działacze apelują o większe zainteresowanie sponsorów oraz mediów, podkreślając niewykorzystany potencjał marketingowy i społeczny tego sportu.

– Sport osób z niepełnosprawnościami w Polsce jest na etapie raczkującym. Niestety nie możemy stwierdzić, że jest to ten sam poziom, co w przypadku osób sprawnych – zarówno pod kątem finansowym, wsparcia instytucjonalnego, jak i zaplecza medialnego. Jest jeszcze bardzo wiele do zrobienia w tym zakresie, aby można było mówić o jakimkolwiek równouprawnieniu – mówi agencji Newseria Aleksandra Kogut, kierowniczka działu sportów ekstremalnych w Fundacji Avalon.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego liczba zawodników z niepełnosprawnościami, posiadających licencje polskich związków sportowych, w 2024 roku wyniosła 3044, z czego 74,6 proc. to mężczyźni. To 0,4 proc. ogólnej liczby zawodników wynoszącej 850,1 tys. osób. Polski Komitet Paralimpijski wskazuje ponad 115 klubów i stowarzyszeń, w których osoby z niepełnosprawnościami mogą uprawiać sport. Pięćdziesiąt zrzesza Polski Związek Sportu Niepełnosprawnych START.

Na ostatnich letnich igrzyskach paralimpijskich Polskę reprezentowało 84 sportowców, którzy zdobyli 23 medale, co dało im 16. miejsce w klasyfikacji medalowej. W zimowych igrzyskach wzięło udział dziewięcioro Polaków, którzy przywieźli dwa medale. W sporcie osób pełnosprawnych te dane przedstawiały się następująco: na letnie igrzyska pojechało 210 osób, które zdobyły 10 medali, zajmując tym samym 42. miejsce; na zimowych reprezentacja liczyła 61 zawodników, a ich dorobek medalowy wynosił cztery krążki.

Środowisko często zwraca uwagę, że choć profesjonalizacja sportu osób z niepełnosprawnościami postępuje, to realia, w jakich odbywają się treningi i sama rywalizacja, trudno porównywać ze sportem osób pełnosprawnych.

– Spójrzmy na to, co jest w sporcie osób pełnosprawnych i zastanówmy się, dlaczego tutaj nie jest tak samo i co moglibyśmy przenieść do naszego świata. Potrzeby są bardzo podobne, niekiedy nawet większe – zauważa Sylwester Wilk, sportowiec z niepełnosprawnością, ambasador Fundacji Avalon. – Zacząłbym przede wszystkim od zaplecza: fizjoterapia, rehabilitacja, trenerzy, psychologowie sportowi. O tych ostatnich mówi się coraz częściej, ale jest to niedoceniany element kariery sportowca. Ważne też, żeby było coraz więcej firm sponsorujących sportowców i żeby w ten sposób pomagały w promocji ich sportu.

To właśnie finanse są głównym hamulcem. Ani systemowe wsparcie, ani nawet znalezienie sponsora nie zaspokajają wszystkich potrzeb.

– Sportowcom trudno jest w pełni sfinansować swoje codzienne życie z różnego rodzaju współprac sponsoringowych, natomiast można wokół tego tworzyć także szeroką przestrzeń, np. prowadzenie treningów, szkółek sportowych, występowanie w reklamach, i w tej formie budować swoją karierę – zwraca uwagę Aleksandra Kogut.

– W dalszym ciągu sportowcy na własną rękę muszą się odzywać do firm i szukać, wręcz prosić się o to, żeby któraś wsparła ich karierę. Chciałbym zachęcić wszystkie firmy do tego, żeby wchodzić w takie współprace. Dla dużych firm to nie są wielkie koszty, a dla danego sportowca to jest ogromna zmiana – apeluje Sylwester Wilk. – Jeśli dana firma podejmie się współpracy ze sportowcem z niepełnosprawnościami, to wspiera wtedy rozwój całego sportu i pokazuje, że jest on tak samo ważny, a ci ludzie mają za sobą superhistorię i warto ich wspierać.

Jak zauważa, sponsor może z takiej współpracy czerpać duże korzyści wizerunkowe. Podobnego zdania jest Aleksandra Kogut.

– Szczęśliwie marki i sponsorzy coraz chętniej inwestują w sport osób z niepełnosprawnościami. Widzą, że wartości, które sportowcy mogą dać, są unikatowe. Pokazanie pasji, nieustępliwości, chęci walki i zdrowej rywalizacji to na pewno bardzo pożądane wartości w mediach i w ogóle w sporcie. Nie chodzi tylko o wartości CSR-owe, czyli „ogrzanie się” przy wizerunku takiego sportowca, ale także o wartości sprzedażowe, bo jest to realna forma marketingu – tłumaczy przedstawicielka Fundacji Avalon.

Zachętą do nawiązywania współpracy ze strony sponsorów byłoby większe pokazywanie tego sportu w mediach na szeroką skalę. Igrzyska paralimpijskie w Paryżu transmitowało 165 kanałów telewizyjnych na świecie. Sprzedano 2,5 mln biletów (na igrzyska olimpijskie 9,5 mln).

– Jest jeszcze wiele do zrobienia w kwestii zmieniania świadomości, promowania sportu, żeby było go więcej w telewizji i innych mediach, aby sportowcom było łatwiej się z niego utrzymać – mówi Sylwester Wilk.

To, jak profesjonalne zarządzanie wizerunkiem może się przełożyć na popularność danej dyscypliny, widać na przykładzie amp futbolu (piłka nożna rozgrywana wśród zawodników po jednostronnej amputacji kończyny dolnej). Z analizy przeprowadzonej przez Bartosza Dłubałę i opublikowanej na łamach „Miscellanea Anthropologica et Sociologica” wynika, że dzięki świadomym działaniom marketingowym Polskiego Związku Amp Futbolu i wykorzystaniu social mediów dyscyplina miała szansę zaistnieć w świadomości społecznej. W ostatnich latach mecze męskiej reprezentacji Polski były transmitowane na ogólnodostępnym kanale TVP Sport, a spotkania ligowe – w telewizjach regionalnych. Bartosz Dłubała zwraca uwagę, że niektóre rolki na fanpage’u Amp Futbol Polska mają wielokrotnie więcej odsłon, niż wynosi liczba osób obserwujących profil. Mimo że amp futbol jest bardziej „medialny” niż inne dyscypliny uprawiane przez osoby z niepełnosprawnościami, wciąż pozostaje niszowy.

– Staramy się cały czas promować ten sport i robimy wszystko, żeby być widoczni. Fundacja Avalon prężnie działa w tym kierunku, tak samo jak komitety, związki i kadra amp futbolowa czy chociażby ja w mediach –  mówi sportowiec.

Rynek napojów funkcjonalnych rośnie wraz ze wzrostem świadomości zdrowotnej konsumentów i zapotrzebowaniem na wygodne produkty gotowe do spożycia. Jak wynika z szacunków Tetra Pak, w Polsce ta kategoria obejmuje ok. 200 mln l, a globalnie – 17,5 mld l rocznie. Według badań firmy 72 proc. Polaków korzysta lub planuje korzystać z takich produktów. Z danych Mordor Intelligence wynika, że europejski rynek napojów funkcjonalnych był w 2025 roku wart 33,3 mld dol. i według prognoz ma wzrosnąć do 47,12 mld dol. w 2031 roku.

– Segment żywności funkcjonalnej i suplementów obejmuje produkty zawierające dodatkowe składniki odżywcze, które wspierają nasze zdrowie. Są to na przykład napoje wzbogacone o białko, kolagen, dodatkowe witaminy, minerały lub składniki przyczyniające się do budowania odporności – mówi agencji informacyjnej Newseria Marek Broecker, business development manager w Tetra Pak. – Nie jest to już nisza dla sportowców, ale szeroka kategoria lifestyle’owa, w której dominują głównie formaty gotowe do spożycia.

Jak wskazuje, o rozwoju kategorii decyduje połączenie dwóch trendów: rosnącej dbałości o zdrowie i potrzeby wygody. Tetra Pak w globalnym badaniu dotyczącym produktów z obszaru żywności funkcjonalnej i suplementów wskazuje, że 59 proc. konsumentów świadomych zdrowotnie preferuje produkty gotowe do spożycia (ready-to-drink) ze względu na łatwość użycia w dowolnym miejscu i czasie (on-the-go). Najczęściej wskazywane motywacje to wsparcie zdrowia fizycznego, zapewnienie codziennej podaży składników odżywczych i utrzymanie energii w ciągu dnia.

– Konsumenci obecnie poszukują produktów, które spełniają określone funkcje, ale jednocześnie są wygodne w stosowaniu. W tej kategorii rośnie znaczenie formatów gotowych do spożycia, które łatwo włączyć w codzienną rutynę. Daje to markom możliwość wprowadzania nowych produktów odpowiadających na konkretne okazje do spożycia, takie jak praca, podróż czy czas po treningu. Nasze badania wskazują, że obecnie 57 proc. produktów na półkach stanowią formaty gotowe do spożycia – podkreśla Marek Broecker. 

Napoje funkcjonalne obejmują dziś znacznie więcej niż produkty przeznaczone dla osób uprawiających sporty. Tetra Pak wyróżnia w tym obszarze m.in. żywienie sportowe, specjalistyczne i medyczne, a także lifestyle nutrition, łączące zdrowe odżywianie z indywidualnym stylem życia. W praktyce oznacza to produkty wspierające aktywność, energię, regenerację, uzupełnienie diety czy określone potrzeby żywieniowe różnych grup konsumentów.

– Kategoria napojów funkcjonalnych globalnie to ok. 17,5 mld l, a w Polsce – 200 mln l, co pokazuje ogromny potencjał wzrostu. Nasze badania wskazują, że 72 proc. Polaków korzysta lub planuje korzystać z napojów funkcjonalnych. To bardzo perspektywiczna i wzrostowa kategoria, ponieważ łączy dwa kluczowe trendy: wzrost świadomości zdrowotnej Polaków oraz aktywny styl życia połączony z wygodą – mówi ekspert Tetra Pak. – Potencjałem wzrostu są też nowe grupy konsumentów, takie jak osoby starsze, aktywne zawodowo lub poszukujące alternatyw roślinnych.

Badanie na panelu Ariadna przeprowadzone w marcu br. przez Semiotic Solutions wskazuje, że w ciągu ostatniego roku Polacy najczęściej kupowali (co najmniej raz) napoje witaminowe lub witaminizowane (37 proc.) oraz izotoniczne i nawadniające (35 proc.). Jedna trzecia badanych deklaruje, że nie kupiła żadnego napoju funkcjonalnego. Wśród młodych konsumentów napoje izotoniczne i nawadniające, witaminowe oraz energetyzujące cieszą się większą popularnością niż w starszych pokoleniach. Częściej sięgają też po napoje proteinowe i detoksykacyjne. Oprócz napojów energetyzujących, izotonicznych i witaminowych respondenci kupują również napoje probiotyczne i prebiotyczne, proteinowe i detoksykacyjne, relaksacyjne czy wspierające odporność.

W Europie rozwój kategorii napędzają m.in. produkty o niskiej zawartości cukrów, z czystą etykietą, napoje roślinne, wspierające odporność, energię i zdrowie jelit; rośnie też znaczenie wiarygodnych deklaracji zdrowotnych. Analitycy Mordor Intelligence wskazują, że europejski rynek przechodzi od klasycznych napojów orzeźwiających w stronę produktów opartych na konkretnych korzyściach żywieniowych.

Na rynku unijnym deklaracje żywieniowe i zdrowotne podlegają regulacjom, a wykaz dozwolonych i niedozwolonych oświadczeń znajduje się w rejestrze Komisji Europejskiej. To oznacza, że przewagę będą budować marki, które połączą atrakcyjny koncept z wiarygodną i zgodną z przepisami komunikacją.

– Marki powinny jasno komunikować funkcję produktu, ale najważniejsze jest połączenie wartości z wygodą. Z badań jasno wynika, że konsumenci oczekują produktu, który nie tylko dostarczy im określonych wartości, ale będzie również wygodny w stosowaniu – podkreśla business development manager Tetra Pak. – Nie bez znaczenia jest odpowiednio dobrane opakowanie, które będzie wygodne dla konsumenta, a jednocześnie widoczne na półce.

Zdaniem firmy szczególnie perspektywiczne są dziś napoje wysokobiałkowe, hybrydowe, małe formaty funkcjonalne i produkty roślinne. W ten trend wpisują się również innowacje składnikowe. Tetra Pak ogłosiła w 2025 roku wprowadzenie białka słonecznikowego, które może być wykorzystywane m.in. w roślinnych kawach mrożonych, jogurtach i gotowych do spożycia napojach proteinowych.

– Oceniamy ten segment jako bardzo perspektywiczny, szczególnie w obszarze napojów wysokobiałkowych i hybrydowych, małych formatów funkcjonalnych i napojów roślinnych. Naszą wiedzą wspieramy producentów na całej ścieżce: od analizy rynku, przez opracowanie konceptów, formulacje i technologie, aż po opakowanie i komercjalizację – mówi Marek Broecker. – Pomagamy dobierać składniki, określać założenia dla procesu produkcyjnego, a także sugerować odpowiednie opakowania, aby produkt był zarówno atrakcyjny dla klienta, jak i możliwy do wprowadzenia komercyjnie. Nasze opakowania są atrakcyjne dla konsumentów, a jednocześnie zapewniają bezpieczeństwo i trwałość produktu. Oferujemy też dostęp do sieci co-packerów, co pozwala markom wejść w kategorię bez ponoszenia istotnych kosztów i ryzyk inwestycyjnych, zwiększając tym samym tempo wprowadzania produktów na rynek.

Stres to naturalna reakcja, której doświadcza każdy niezależnie od wieku, nawet dzieci. W ich przypadku źródłem stresu najczęściej są zmiany w rutynie, presja szkolna, konflikty rodzinne oraz relacje rówieśnicze. I choć nie da się całkowicie wyeliminować stresujących sytuacji, to opiekunowie powinni zadbać o to, by dzieci miały możliwość odstresowania się poprzez zabawę i ruch na świeżym powietrzu, rozwijanie pasji i przerwy w korzystaniu z urządzeń elektronicznych. W przeciwnym razie długotrwały stres może doprowadzić do poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu.

Specjaliści tłumaczą, że stres u dzieci mogą wywoływać na przykład duże zmiany w ich życiu i otoczeniu: nowa szkoła czy przedszkole, narodziny rodzeństwa, przeprowadzka, a nawet powrót rodzica do pracy. Dzieci stresują także: częste kłótnie bądź przemoc w rodzinie, wysokie wymagania stawiane im przez rodziców i nauczycieli, natłok zadań domowych, trudności w nauce, wystąpienia na forum klasy, strach przed porażką, wyśmiewanie przez rówieśników i nadmiar bodźców. Głośne zabawki i wielogodzinne korzystanie z tabletów czy smartfonów pobudzają najmłodszych i nie dają im możliwości, by się zregenerowały. Poza tym dzieci chłoną emocje swoich opiekunów i stres może też wynikać z ich niepokoju.

– W dzisiejszych czasach mamy epidemię stresu wśród dzieci, które bardzo łatwo reagują na niekorzystne dla nich zmiany otoczenia. Poza tym są uzależnione od mediów społecznościowych, wpuszczone w niesamowity tryb konkurencji i trochę też pozbawione dzieciństwa, dlatego że w tej machinie bycia lepszym, zdolniejszym i fantastycznym czasami zapominamy o tym, że dla dzieci ważne są uwaga, zabawa i czas spędzany na świeżym powietrzu z innymi dziećmi, niekoniecznie edukacyjny. Dzisiaj ciągle staramy się nasze dzieci ulepszać, edukować, żeby miały lepszą przyszłość, ale w tym wszystkim zróbmy im pewną przestrzeń i pozwólmy być dziećmi. Dajmy im kawałki takiego dzieciństwa, jakie my mieliśmy – mówi agencji Newseria dr Magdalena Cubała-Kucharska.

Dzieci nie potrafią w pełni wyrazić swoich uczuć, dlatego stres często manifestuje się u nich somatycznie, na przykład bólami brzucha czy głowy, wybuchami gniewu, problemami ze snem oraz brakiem apetytu. Lekarze alarmują, że taki stan emocjonalny ma negatywny wpływ zarówno na zdrowie psychiczne, jak i na kondycję całego organizmu.

– Dzieci, które podlegają silnemu stresowi, chorują częściej i łatwiej. Stres może wpływać na przewlekłe stany zapalne w jelitach oraz na spadki odporności, więc ma też swój wymiar biologiczny. Słabsza odporność u dzieci bardzo często spowodowana jest podwyższonym stresem, tym bardziej że przewlekle podniesiony hormon stresu, kortyzol, w długim czasie osłabia odporność. Tam działają też różne mechanizmy, na przykład wytrącanie się cynku, który jest minerałem, który przywraca nam odporność. Poza tym coraz częściej spotykamy się z wypaleniem u dzieci i młodzieży właśnie pod wpływem stresu – mówi dr Magdalena Cubała-Kucharska.

Dlatego też dorośli nie powinni ignorować oznak stresu u dzieci i wychodzić z założenia, że z czasem to minie. Zdaniem specjalistów trzeba reagować na bieżąco, rozmawiać z najmłodszymi o ich emocjach i wspierać ich w odzyskiwaniu równowagi emocjonalnej.

– Dzisiaj ogromną rolą dorosłych jest to, by przywrócić dzieciom dzieciństwo i radość życia, a przez to przywrócić im zdrowie. Trzeba pozwolić im na to, żeby robiły rzeczy, które lubią robić najbardziej, trochę poleniuchować i pozwolić im na to, co my robiliśmy dawniej, czyli na grę w klasy, zabawę z innymi dziećmi, kopanie piłki czy cokolwiek, co może im sprawić przyjemność. Te momenty luzu, które dajemy naszym dzieciom, są dla nich bardzo ważne – dodaje ekspertka.

Liczne badania pokazują, że stres wśród dzieci i młodzieży jest poważnym problemem społecznym i potwierdzają alarmujący wzrost jego poziomu w ostatnich latach. W raporcie „Młode Głowy”, przeprowadzonym w 2023 roku przez Fundację UNAWEZA, który objął ponad 180 tys. uczniów w wieku 10–19 lat, aż 81,9 proc. młodych osób deklaruje, że stres dnia codziennego ich przerasta, a 46 proc. ma skrajnie niską samoocenę. Z kolei raport UNICEF „Prawa dziecka w Polsce 2024” wskazuje, że dla 70 proc. dzieci stres związany ze szkołą jest najpoważniejszym problemem, podczas gdy tylko 9 proc. nauczycieli dostrzega ten problem i szuka rozwiązania.

Polska zmaga się z dużymi problemami kadrowymi. Jak szacują przedstawiciele Pracodawców RP, każdego roku z rynku pracy ubywa około 200 tys. osób w wieku produkcyjnym. Rozwiązaniem pogarszającej się sytuacji może być aktywizacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami. Obie strony rynku pracy są otwarte na taką współpracę, ale potrzeba przełamania pewnych stereotypów. Eksperci wskazują też na potrzebę podnoszenia kompetencji osób z niepełnosprawnościami i uproszczenia procedur.

Według prognozy demograficznej GUS przewidywany jest duży spadek liczby osób w wieku produkcyjnym. W skrajnych scenariuszach, czyli niskim i wysokim, szacuje się, że liczba ta w 2060 roku wyniesie odpowiednio 13,3 i 16,6 mln. W porównaniu do 22,2 mln w 2022 roku oznacza to spadek o 25 proc. w scenariuszu wysokim i o 40 proc. w niskim.

– Polska zmaga się z bardzo dużymi problemami kadrowymi. Każdego roku z rynku pracy ubywa 200 tys. osób w wieku aktywności zawodowej. Jest to więc duże okienko dla osób z niepełnosprawnościami – mówi agencji Newseria Piotr Rogowiecki, dyrektor Departamentu Analiz i Legislacji Pracodawców RP, sekretarz Prezydium Rady Dialogu Społecznego.

– Sytuacja demograficzna na rynku pracy jest taka, że pracodawcy muszą sięgnąć po ten zasób, jakim są osoby z niepełnosprawnościami. Szacuje się, że jest ponad 2 mln osób, które nie pracują i nie szukają pracy – zaznacza Tomasz Szklarski, ekspert Business Centre Club, wiceprezes zarządu Zmotywowani.pl.

Jak wynika z danych GUS, na koniec IV kwartału 2025 roku w Polsce zarejestrowanych było 534 tys. osób z niepełnosprawnościami aktywnych zawodowo, z czego 491 tys. pracowało, a 42 tys. było bezrobotnych. Najwięcej, bo 98 tys. spośród pracujących, było zatrudnionych w branży przetwórstwa przemysłowego. Na drugim miejscu znalazła się opieka zdrowotna i pomoc społeczna z 62 tys. zatrudnionymi. Podium zamyka handel oraz naprawa pojazdów – 57 tys. osób.

Okres poszukiwania pracy wśród bezrobotnych osób z niepełnosprawnościami na koniec 2025 roku wynosił do trzech miesięcy włącznie w przypadku 18 tys. zarejestrowanych. 12 tys. szukało pracy od 13 miesięcy i więcej. Z kolei biernych zawodowo osób z niepełnosprawnościami było na koniec 2025 roku 2,12 mln.

– Co najbardziej utrudnia firmom zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami? Barier jest kilka. Przede wszystkim cały czas pokutuje lęk pracodawców przed tym, czy oni umieją to zrobić, czy mają dostosowane miejsca pracy. Często to lęk nieuzasadniony, ponieważ nawet te osoby nie zdają sobie sprawy z tego, że tę wiedzę mają. Stereotypy, stereotypy i jeszcze raz stereotypy – mówi ekspert Business Centre Club.

– Osoby z niepełnosprawnościami muszą jasno przedstawiać swoje potrzeby: w jakich obszarach są mocne, gdzie potrzebują wsparcia ze strony pracodawcy. Na pewno pracodawcy będą otwarci na tego typu działania – uważa Piotr Rogowiecki.

Pracodawcy zatrudniającemu osobę niepełnosprawną przysługuje dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Musi jednak spełniać określone warunki, w tym m.in. zatrudnienie na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

– Chcąc zatrudnić osoby z niepełnosprawnościami, na pewno przedsiębiorca będzie się bał, czy zrobi to w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Często ich nie rozumiejąc, decyduje, że woli się tego nie podejmować albo wręcz woli płacić kary. W związku z powyższym ułatwienie tych wszystkich procedur mogłoby poprawić sytuację na rynku – podkreśla ekspert Business Centre Club.

Do obowiązkowych wpłat do PFRON zobowiązani są pracodawcy, którzy zatrudniają co najmniej 25 pracowników i jednocześnie wskaźnik zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami wynosi mniej niż 6 proc. Pracodawcy mogą też jednak otrzymać z PFRON m.in. zwrot kosztów utworzenia stanowiska pracy dla osoby z niepełnosprawnością i jej wynagrodzenia. Mogą się także ubiegać o dofinansowanie do wyposażenia lub przystosowania stanowiska pracy czy szkolenia takiego pracownika.

PFRON prowadzi również działania z zakresu aktywizacji zawodowej dla osób poszukujących pracy lub bezrobotnych. Są to m.in. staże, szkolenia, doradztwo zawodowe czy też pośrednictwo pracy.

– Największym problemem w zatrudnieniu osób niepełnosprawnych jest luka kompetencyjna. Jeżeli mamy myśleć o podniesieniu wskaźnika zatrudnienia, to osoby te muszą podnosić swoje kompetencje – mówi Piotr Rogowiecki. – Nie chodzi tylko o studia, ponieważ w tej chwili na rynku pracy otwiera się szereg możliwości, chociażby związanych z nowymi technologiami, gdzie wykształcenie twarde nie jest potrzebne. Natomiast szkolenia, kursy jak najbardziej. Można wykonywać pracę nawet z domu. Dla osób z niepełnosprawnościami jest to szerokie pole do wykorzystania.

– Na rynku jest bardzo dużo programów i projektów aktywizacyjnych, w których bezrobotna osoba z niepełnosprawnością, może nabyć kompetencje, które są coraz istotniejsze z punktu widzenia rynku pracy. To są podstawowe instrumenty, które dobrze się sprawdzają i z których obie strony korzystają – podkreśla Tomasz Szklarski. 

Do większej aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami może się przyczynić procedowana ustawa o asystencji osobistej. Wsparcie asystenta mogłoby umożliwić kolejnej grupie osób – dziś tej szansy pozbawionych – aktywne włączenie się w życie zawodowe. Co więcej, asystencja osobista może także spowodować, że na rynek pracy wrócą opiekunowie i opiekunki osób z niepełnosprawnościami.

– Opiekunowie, jeżeli zdecydują się na pracę, to pracują przynajmniej na dwóch etatach. Jeden, który jest często 24-godzinnym wyzwaniem, to jest właśnie opieka nad dzieckiem czy rodzicem. Z drugiej strony oni by chcieli uczestniczyć w rynku pracy, pracować, ale jak mają to zrobić? Wszelkie świadczenia, które zapewniają osobie z niepełnosprawnością opiekę na czas pracy zawodowej opiekuna, to dla niej ogromna szansa. Trwają rozmowy o zmianach legislacyjnych mających na celu wsparcie finansowe takich osób. Myślę, że idziemy w dobrym kierunku, natomiast jeszcze dużo pracy przed nami, żeby te osoby mogły zostać aktywnymi użytkownikami rynku pracy i żeby dobrze się z tym czuły – wskazuje ekspert BCC.

1 stycznia 2024 roku weszła w życie ustawa o świadczeniu wspierającym, która wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Ma na celu ułatwienie codziennego funkcjonowania i zwiększenie samodzielności. Wysokość świadczenia wspierającego zależy od poziomu potrzeby wsparcia, czyli liczby przyznanych punktów, i jest powiązana z wysokością renty socjalnej. Kwota świadczenia wynosi od 40 proc. renty socjalnej (w przypadku ustalenia poziomu potrzeby wsparcia 70–74 pkt) do 220 proc. renty socjalnej (poziom potrzeby wsparcia na poziomie 95–100 pkt). 

Przemoc to codzienność dzieci w świecie online. Polskie i europejskie raporty wskazują, że najmłodsi są w internecie narażeni na nękanie, szantaże, kradzież danych, a także wykorzystywanie seksualne. Regulacje nie nadążają z reakcją na te zagrożenia. Unijne instytucje zapowiadają jednak zdecydowaną walkę o ochronę dzieci w sieci. Zdaniem Joanny Scheuring-Wielgus z Nowej Lewicy większą odpowiedzialność powinny ponosić platformy cyfrowe.

– Co 76 sekund w Europie przemoc wobec dzieci w internecie jest zgłaszana do organów ścigania. To dane brytyjskiej organizacji z 2025 roku, która pokazuje czarno na białym, że przestrzeń wirtualna jest bardzo niebezpieczna dla naszych dzieci – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Joanna Scheuring-Wielgus, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Nowej Lewicy. – Wykorzystywanie bezbronności dzieci, ich nieznajomości w poruszaniu się w świecie wirtualnym jest zatrważające.

Z raportu NASK z 2025 roku wynika, że 56 proc. polskich dzieci doświadczyło przemocy w internecie, z czego 52,1 proc. nikomu o tym nie powiedziało. 28 proc. dzieci otrzymało nagie zdjęcia, a 11 proc. spotkało się z nieznajomym dorosłym poznanym przez sieć. Z kolei polska edycja raportu „EU Kids Online 2026” wskazuje, że trzy czwarte badanych dzieci doświadczyło w internecie czegoś, co wywołało u nich negatywne emocje. Mowę nienawiści widziało w sieci 62,4 proc. badanych, a dla 30 proc. to doświadczenie częste (co najmniej raz w miesiącu). Na ekranach uczniowie widzą także przemoc, pornografię, challenge czy teorie spiskowe. Blisko dziewięciu na 10 badanych twierdzi, że niebezpieczne treści widzi na swoim ekranie, mimo że ich nie poszukuje.

Z danych Internet Watch Foundation wynika, że 2025 rok był najgorszy w historii, jeśli chodzi o liczbę materiałów dotyczących wykorzystywania seksualnego dzieci w internecie. Organizacja podjęła działania w odpowiedzi na ponad 312 tys. zgłoszeń (+7 proc. r/r), w których analitycy potwierdzili obecność materiałów o takiej treści. Ponad 3,4 tys. odkrytych filmów było przygotowanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Rok wcześniej było ich zaledwie 13, co oznacza wzrost o ponad 26 tys. proc. w ujęciu rocznym.

– Ktoś jednak stoi za tym, ktoś dał możliwość wykorzystywania narzędzi w internecie do tego, aby stosować przemoc wobec dzieci. Stoją za tym duże platformy internetowe. Stworzyli je ludzie, bo przecież ktoś w nich pracuje, więc odpowiedzialność musi być nałożona na te platformy, które w ogóle nie chcą się zajmować tym problemem – podkreśla Joanna Scheuring-Wielgus.

Na ten problem zwróciła uwagę Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej, w swoim przemówieniu 12 maja podczas szczytu poświęconego AI i ochronie dzieci w internecie, który odbył się w Kopenhadze. Jak podkreśliła, na podstawie aktu o usługach cyfrowych (Digital Services Act) KE podejmuje działania przeciwko największym platformom, m.in. TikTokowi, Mecie (Instagram i Facebook) czy X. Chodzi m.in. o stosowane na platformach mechanizmy uzależniające oraz nieegzekwowanie minimalnego progu wieku (13 lat) dla użytkowników. Ursula von der Leyen podkreśliła, że potrzeba bardziej zdecydowanych działań na rzecz ochrony dzieci w internecie i zapowiedziała stworzenie nowych przepisów.

Do zdecydowanych działań niedawno wezwał także Parlament Europejski. Europosłowie chcą ścisłego egzekwowania obowiązujących przepisów UE i ujednoliconej definicji cyberprzemocy, która objęłaby też analizę, czy powinna ona zostać uznana za przestępstwo o charakterze transgranicznym w Unii. Zwracają uwagę także na konieczność nałożenia większej odpowiedzialności na platformy internetowe w walce z cyberprzemocą i jej rozpowszechnianiem.

– Z zażenowaniem słucham argumentów osób, które mówią o wolności słowa i cenzurze w internecie. My mówimy o dzieciach, które są wykorzystywane z pełną świadomością przez osoby, które wykorzystują te treści do własnych celów i na których zbijają grube miliony. Obowiązkiem polityków, ale również dorosłych jest strzec dzieci niezależnie od tego, o jakim świecie mówimy – wirtualnym czy rzeczywistym. Mierzymy się z bardzo dużym problemem – podkreśla posłanka Nowej Lewicy. – Platformy internetowe muszą mieć świadomość tego, że w internecie dzieje się bardzo dużo złych rzeczy, a to bardzo często się przekłada na życie w realu, np. tak, że dzieci popełniają samobójstwo.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet w Parlamencie Europejskim odbyła się w marcu dyskusja, której towarzyszyło wystąpienie Jackie Fox, matki Nicole „Coco”, która odebrała sobie życie w wieku 21 lat po trzech latach doświadczania cyberprzemocy i nękania. Po stracie córki Fox uruchomiła kampanię na rzecz uchwalenia „prawa Coco” przeciwko cyberprzemocy w Irlandii. Zaapelowała do Parlamentu Europejskiego o ustanowienie tego prawa również na szczeblu europejskim, aby chronić zarówno dzieci, jak i dorosłych przed podobnymi zagrożeniami.

– Przemoc w sieci, zgodnie z badaniami, jest najbardziej wymierzona w dzieci, ale również w kobiety. Nawet w grupie dzieci większość przemocy wymierzona jest w dziewczynki – podkreśla Joanna Scheuring-Wielgus.

W raporcie opracowanym przez Polskie Towarzystwo Suicydologiczne na podstawie danych Komendy Głównej Policji czytamy, że między 2020 a 2023 rokiem liczba prób samobójczych wśród dziewcząt w przedziale wiekowym 7–19 lat wzrosła o 215 proc. W 2025 roku odnotowano z kolei niespodziewanie wysoki wzrost liczby samobójstw – o 26,8 proc., mimo że w poprzednich latach utrzymywał się trend spadkowy. W ocenie suicydologów swój udział w tym może mieć właśnie cyberprzemoc.

– Nie możemy stać z boku i tylko komentować. Trzeba podjąć działania, żeby próbować to zastopować, wprowadzić jakieś mechanizmy i nie bać się gigantów. Świat wirtualny staje się powoli światem niekontrolowanym przez rzeczywistość, w której żyjemy, i to jest bardzo niebezpieczne, szczególnie po pojawieniu się sztucznej inteligencji – podkreśla posłanka do Parlamentu Europejskiego.

Sportowiec podkreśla, że aktywność fizyczna pomaga nie tylko utrzymać dobrą kondycję, ale także ma zbawienny wpływ na psychikę. On sam po poważnym wypadku motocyklowym w 2020 roku przeszedł amputację nogi, jednak kontynuował karierę sportową, stając się dla innych inspiracją do walki o marzenia mimo zmagania się z niepełnosprawnością. 

Sylwester Wilk zaznacza, że sport może być czymś znacznie więcej niż tylko sposobem na poprawę kondycji fizycznej. W jego przypadku aktywność stała się źródłem siły i swoistym narzędziem do odbudowania życia po dramatycznym wypadku motocyklowym, w wyniku którego przeszedł amputację nogi. Sportowiec przyznaje, że regularne treningi uczą systematyczności, odporności oraz konsekwencji w działaniu.

– Gdy myślimy o sporcie, to myślimy przede wszystkim o fizyczności, czyli o tym, że osoba trenująca jest coraz sprawniejsza, coraz silniejsza, coraz bardziej wytrzymała. Osoba niepełnosprawna ruchowo, dzięki temu, że zajmuje się sportem, też będzie coraz bardziej sprawna, oczywiście w swoich kategoriach. Natomiast aspekt psychologiczny i to, co się dzieje z głową u osoby trenującej, to jest coś, o czym moglibyśmy rozmawiać godzinami. Sport ratuje życie, pozwala się podnieść w trudnych momentach, czego ja jestem świetnym przykładem, pomaga zbudować dyscyplinę, która w życiu codziennym jest niezbędna – mówi agencji Newseria Sylwester Wilk.

Jak tłumaczy, sport mobilizuje go do tego, by pokonywać własne słabości i ograniczenia. Jest sposobem na radzenie sobie z trudnymi emocjami i wyzwaniami życia zawodowego i prywatnego.

– Zadaniem osoby pełnosprawnej rano jest wstać i zacząć dzień, a ja muszę zacząć dzień od tego, żeby założyć nogę, a tego często mi się nie chce, bo wiem, że to mnie będzie bolało. Natomiast mam wyrobioną dyscyplinę, nie muszę się nad tym zastanawiać, czy mi się chce, czy nie, tylko po prostu to robię. Zatem aspekt psychologiczny i to, żeby ludzie trenowali – zarówno osoby z niepełnosprawnościami, jak i pełnosprawne – są turboistotne. Aktywność fizyczna w życiu codziennym naprawdę pomaga, nie tylko fizycznie, ale i mentalnie poradzić sobie z wieloma rzeczami, których w ogóle ze sportem byśmy nie łączyli, chociażby pomaga podejmować trudne decyzje w życiu zawodowym – mówi.

Skala dezinformacji rośnie wraz z lawinowym przyrostem treści w internecie, a nowe technologie – w tym sztuczna inteligencja – dodatkowo wzmacniają jej oddziaływanie. Jak wskazują eksperci, odbiorcom treści coraz trudniej odróżnić prawdę od fałszu, a świadomość w tym obszarze jest kluczowa, by ograniczyć moc dezinformacji. Służyć temu mają także regulacje, ale wyzwaniem jest takie ich skonstruowanie, by nie naruszały wolności słowa.

– Dezinformacja to jednocześnie bardzo dynamiczne i wieloaspektowe zjawisko. Nie możemy mówić o tym, że ma ona stałą formę. To zjawisko, które bardzo się zmienia w czasie w zależności od tego, co się dzieje na świecie, ale też w zależności od tego, jakie są warunki i zmiany technologiczne – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Katarzyna Bąkowicz z Uniwersytetu SWPS, ekspertka w Departamencie Bezpieczeństwa Narodowego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Z raportu „Dezinformacja oczami Polaków”, opracowanego przez Digital Poland, wynika, że już w 2024 roku 84 proc. Polaków zetknęło się z fake newsem, a dziewięć na 10 osób uwierzyło w choć jedną z takich informacji. Zdaniem 82 proc. badanych skala dezinformacji rozpowszechnianej w internecie wzrosła w ciągu minionej dekady.

– Ekosystem informacyjny, w którym funkcjonujemy obecnie, jest zupełnie inny od tego, który był jeszcze 10, 20 czy 100 lat temu. Dezinformacja jest od zawsze jakąś jego częścią. Problem, który obserwujemy teraz, polega na tym, że kiedy przybywa informacji, to przybywa też automatycznie dezinformacji. Treści zafałszowanych i zmanipulowanych zaczyna być coraz więcej. Widzimy zachwianie równowagi pomiędzy prawdą a fałszem, czyli pomiędzy informacjami a treściami dezinformacyjnymi – wskazuje ekspertka.

Autorzy raportu wskazują, że Polacy spotykają się z dezinformacją najczęściej w mediach społecznościowych (55 proc.). Co trzeci z badanych zetknął się z nią na internetowych portalach informacyjnych (33 proc.) oraz na blogach i forach internetowych (31 proc.). Więcej niż co drugi Polak otrzymał fake newsa od innej osoby (59 proc.). Jako dwa najczęstsze źródła tak przekazywanych fałszywych informacji wskazano przede wszystkim przekaz werbalny od znajomych i rodziny (57 proc.).

– Platformy społecznościowe są głównym, ale nie jedynym miejscem, gdzie tej dezinformacji jest dosyć sporo. Dezinformacja może być także niemedialna – zaznacza Katarzyna Bąkowicz.

Eksperci zwracają uwagę na szczególnie niebezpieczny trend wykorzystania nowych technologii do tworzenia fałszywych treści. 71 proc. ankietowanych przyznało, że w ciągu ostatnich 10 lat wzrosła skala manipulacji rozprzestrzenianych w internecie za pośrednictwem sztucznej inteligencji.

– Kiedy mówimy o relacji technologii i dezinformacji, to oczywiście mamy tu deepfejki, ale także cheapfejki – to są różnego rodzaju manipulacje, których wykreowanie ułatwiają narzędzia technologiczne. Mamy dezinformację w formie zorganizowanych kampanii, na przykład sponsorowanych przez Rosję, ale też mamy dezinformację w kategorii indywidualnej – każdy użytkownik internetu może ją tworzyć – podkreśla ekspertka z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów..

Raport NASK wskazuje, że w ubiegłym roku instytucja zgłosiła do platform społecznościowych ponad 46 tys. materiałów zawierających dezinformację. Moderacji poddano 68 proc. treści, a 12 proc. zostało usuniętych. Na 20 proc. zgłoszeń platformy w ogóle nie zareagowały. To oznacza, że ponad 9,3 tys. treści dezinformacyjnych nadal funkcjonuje w sieci. Jak dodaje Katarzyna Bąkowicz, tego zjawiska nie da się całkowicie wyeliminować z ekosystemu informacyjnego. Trzeba natomiast dokładać starań i rozwijać narzędzia, które pozwolą ograniczyć skalę jego rozprzestrzeniania się. 

– Bardzo dużym wyzwaniem są regulacje i przyglądanie się temu, gdzie ta sfera wymaga jakiejś interwencji. Nie możemy dopuścić do tego, żeby zacząć cenzurować treść, bo jednak wolność słowa to jest coś, na czym nam bardzo zależy – uważa specjalistka. – Do walki z dezinformacją mamy bardzo wiele narzędzi, nie tylko z kategorii cyber. Na pewno wyzwaniem jest to, żebyśmy zaczęli scalać ten system narzędziowy w jedno, żebyśmy działali wspólnie: politycy, naukowcy, przedsiębiorcy, organizacje pozarządowe. Potrzebna jest interdyscyplinarność, czyli wieloaspektowe spojrzenie na dezinformację, oraz współpraca, czyli to, że będziemy się uzupełniać w regulowaniu sfery informacyjnej – uważa specjalistka.

Jedną z kluczowych regulacji w tym zakresie jest unijne rozporządzenie Digital Services Act, które nakłada na duże platformy internetowe obowiązki w kwestii ograniczania ryzyk związanych z rozprzestrzenianiem się fałszywych lub manipulacyjnych treści. W Polsce ustawa dostosowująca polskie prawo do DSA została zawetowana przez prezydenta Karola Nawrockiego na początku stycznia, a głównym zarzutem była obawa o cenzurowanie treści. Ministerstwo Cyfryzacji zapowiedziało nową wersję przepisów. Na początku kwietnia weszły w życie nowe przepisy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa obejmujące sektor publiczny, które nakładają na podmioty między innymi obowiązek wdrożenia systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji.

Również na poziomie innych resortów, m.in. Ministerstwa Klimatu i Środowiska czy Ministerstwa Zdrowia, podejmowane są inicjatywy zmierzające do ograniczania ryzyka dezinformacji. Przykładem może być przyjęte właśnie przez rząd tzw. lex szarlatan, czyli projekt przepisów, które mają za zadanie walczyć z pseudomedycyną i dezinformacją medyczną.

– Dezinformacja w takiej skali jest stosunkowo nowym zjawiskiem, a żebyśmy odczuli efekty prowadzonych kampanii, potrzeba kilka lat. Te efekty nie pojawią się po dwóch czy trzech miesiącach. Praca u podstaw i głębokie zaangażowanie przyniosą efekty, ale musimy na nie niestety trochę poczekać – mówi Katarzyna Bąkowicz.

Ekspertka przypomina, że niezależnie od powstających regulacji podstawą w walce z dezinformacją jest czujność i świadomość odbiorców informacji.

– Po pierwsze, trzeba spojrzeć na tytuł, czy nie jest zbyt sensacyjny i nie pobudza nas emocjonalnie. Warto sprawdzić autora i datę publikacji. To, co jest najważniejszym elementem, to dać sobie czas na zagłębienie się w temat i powstrzymać swoją niecierpliwość, żeby nie przekazywać tej informacji dalej do innych użytkowników infosfery, dopóki nie zostanie ona potwierdzona – radzi.

Automaty paczkowe są stopniowo dostosowywane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i starszych użytkowników. DPD Polska wdrożyło zmiany w ponad 70 proc. swoich maszyn, ale też w aplikacji DPD Mobile. Rekomendacje w tej sprawie przygotowała Politechnika Morska w Szczecinie na podstawie badań, które pozwoliły zidentyfikować największe bariery dla osób z niepełnosprawnościami.

– Projekt dostępności automatów paczkowych dla osób z niepełnosprawnościami rozpoczęliśmy głównie ze względu na to, co słyszeliśmy od naszych odbiorców. Często osoby poruszające się na wózkach czy niedowidzące zgłaszały nam problemy z odbiorem paczek z naszych maszyn. Dodatkowo widzimy, co się dzieje na świecie i w Polsce – społeczeństwo się starzeje, więc ten projekt jest przeznaczony również dla osób starszych – mówi agencji Newseria Rafał Nawłoka, prezes DPD Polska.

Firma kurierska dostosowała już ponad 70 proc. swoich automatów paczkowych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Zmiany oparto na wynikach pierwszych w Polsce kompleksowych badań dostępności automatów paczkowych, przeprowadzonych wspólnie z Wydziałem Inżynieryjno-Ekonomicznym Transportu Politechniki Morskiej w Szczecinie oraz zachodniopomorskim oddziałem Polskiego Związku Niewidomych.

– W pierwszej części naszego badania zrealizowaliśmy cztery etapy, w ramach których dokonaliśmy wstępnej oceny przydatności maszyn paczkowych dla osób z niepełnosprawnościami, następnie przeprowadziliśmy serię eksperymentów z wykorzystaniem dostarczonej maszyny paczkowej. W ramach tych eksperymentów osoby z różnymi niepełnosprawnościami – na wózkach, z niedowładem kończyn górnych lub dolnych, niedowidzące lub niewidome – zostały poproszone o przeprowadzenie odbioru czy nadania fantomu przesyłki. Przeprowadziliśmy analizę dostępności maszyny pod kątem wysokości poszczególnych skrytek, oznakowania i czytelności maszyny. Analizowaliśmy również dostępność urządzenia pin-pad, które zostało w tym czasie zainstalowane w maszynach paczkowych DPD Polska – wyjaśnia dr hab. Stanisław Iwan, prof. PM, dziekan Wydziału Inżynieryjno-Ekonomicznego Transportu Politechniki Morskiej w Szczecinie.

Ekspert wyjaśnia, że trudność osobom z ograniczoną mobilnością sprawiały m.in. maszyny umieszczane na podwyższeniach lub podjazdach. Z kolei osoby niedowidzące wskazywały na brak odpowiedniego oznakowania.

– Wykorzystaliśmy również specjalny symulator odczuć wieku starczego, który pozwalał nam sprawdzić, jak może się poczuć osoba starsza, która ma ograniczoną mobilność wynikającą z wieku, jak może współpracować z maszyną paczkową, na jakiej wysokości jest w stanie podjąć przesyłkę, a jakie wysokości będą dla niej uciążliwe – mówi dr hab. Stanisław Iwan.

W następnym etapie badań przeprowadzono analizę wykorzystania aplikacji DPD Mobile przez osoby niewidome i niedowidzące.

– W ramach tego eksperymentu pozyskaliśmy bardzo wiele bardzo istotnych wniosków dotyczących użyteczności aplikacji, na ile współpracuje ona z aplikacjami odczytującymi treść na urządzeniach przenośnych – wyjaśnia ekspert.

– Po otrzymaniu wyników badań Politechniki Morskiej nasza praca szła w dwóch kierunkach. Pierwszym było dostosowanie miejsca, gdzie stoi maszyna, do tego, żeby była dostępna dla osób z niepełnosprawnościami, ale też żeby panel, na którym wprowadza się kod odbioru paczki, był umieszczony na odpowiedniej wysokości – wyjaśnia prezes DPD Polska. 

Jednym z usprawnień, które firma wprowadziła na podstawie otrzymanych rekomendacji, było obniżenie paneli pin-pad we wszystkich automatach paczkowych. Wydzielono także strefy łatwego dostępu. Mowa o skrytkach, które znajdują się na wysokości 80–130 cm, czyli najwygodniejszej dla osób poruszających się na wózkach, osób starszych i z ograniczoną mobilnością. Dostosowane automaty paczkowe stoją na płaskich, utwardzonych powierzchniach, z minimum 1,5 m na 1,5 m wolnej przestrzeni przed automatem i bez przeszkód pionowych, takich jak słupki czy znaki drogowe. Dostosowane automaty są oznaczone w aplikacji i na stronach DPD.

– W naszych planach jest dalsze relokowanie maszyn, dopasowywanie lokalizacji i uczynienie ich bardziej dostępnymi – zapowiada Rafał Nawłoka. – Druga grupa działań miała za zadanie sprawić, żeby nasza aplikacja stała się przyjaźniejsza dla osób niedowidzących i osób starszych.

Firma wdrożyła nowe funkcje w aplikacji, m.in. pełną obsługę VoiceOver i TalkBack, które ułatwiają korzystanie z usług osobom niewidomym i słabowidzącym. Po wdrożeniu zmian 87 proc. ankietowanych w badaniu oceniło dostępność aplikacji DPD „bardzo dobrze” lub „dobrze”, a 80 proc. uznało nawigację za intuicyjną i logiczną.

– Otrzymaliśmy bardzo wiele pozytywnych opinii, zgodnie z którymi maszyny paczkowe mogą być używane przez osoby niewidome, jeżeli właśnie wykorzystuje się dobrze zbudowaną aplikacje. Wiele jej funkcji zostało tak przebudowanych, żeby były dostępne dla osób niewidomych – mówi ekspert Politechniki Morskiej w Szczecinie.

– Planujemy kolejne działania z aplikacją, bardziej skupione na komunikacji, głównie głosowej. Chcemy, żeby była narzędziem do dwustronnej komunikacji z odbiorcą – podkreśla Rafał Nawłoka.

Rozwój dostępności maszyn jest związany także z rosnącą liczbą osób powyżej 50. roku życia kupujących online. Zgodnie z raportem „E-commerce w Polsce 2025” 35 proc. internautów z tej grupy przyznaje, że robi zakupy w sieci. Dane GUS z 2024 roku wskazują, że w naszym kraju 3,9 mln osób ma ważne orzeczenie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, lub orzeczenie równoważne.

– W 2015 roku największą grupą użytkowników handlu elektronicznego były osoby w wieku 25–34 lata, natomiast w roku 2025 była to grupa 55+ – przypomina prof. Stanisław Iwan.

– Dla nas to jasny sygnał. Dostępność automatów paczkowych to nie tylko kwestia społecznej odpowiedzialności, ale przede wszystkim odpowiedź na realne potrzeby rosnącej grupy klientów. Naszym celem jest dostosowanie jak najwięcej punktów w naszej sieci do potrzeb osób starszych i z niepełnosprawnościami – zaznacza prezes DPD Polska. 

W Polsce jest ponad 69,9 tys. automatów paczkowych – wynika z danych serwisu Cashless.pl na koniec pierwszego kwartału 2026 roku. To o blisko 5 proc. więcej niż pod koniec 2025 roku i o 30,4 proc. więcej niż na koniec marca 2025 roku. Sieć DPD Polska liczy ponad 12,5 tys. automatów paczkowych. 

Uczestniczka formatu „Królowa przetrwania” nie ukrywa, że w tym momencie bardziej zależy jej na zarabianiu niż na wydawaniu pieniędzy. Jednak przed laty, kiedy rozwijała swoją karierę w modelingu i zdobywała popularność w telewizji, do jej portfela trafiały duże sumy. I choć wreszcie mogła sobie kupić to, co chciała, to w większości przypadków polowała na okazje. Tym sposobem miała w swojej garderobie dobrej jakości ubrania z drogich sklepów, ale jej budżet aż tak bardzo nie ucierpiał na tych zakupach.

Ilona Felicjańska wspomina, że był w jej życiu taki czas, kiedy zakupy niezwykle ją cieszyły, bo dzięki kolejnym rzeczom próbowała zrekompensować sobie to, czego brakowało jej w domu rodzinnym.

– W momencie gdy przyjechałam do Warszawy z małego miasteczka, jako zagubiona dziewczyna z kompleksami, myślałam, że oni wszyscy się oszukali, że ja nie zasługuję na ten sukces. W tamtym czasie mój przyjazd do stolicy – tytuł wicemiss, praca jako topmodelka, bardzo oglądany program w telewizji – to był ogromny sukces i gdy zaczęłam zarabiać pieniądze, których, nie będę ukrywać,  w domu brakowało, to zaczęłam mieć takie: ojej, ja mogę mieć jeszcze kolejne buty, kolejną bluzeczkę, kolejną torebeczkę – mówi agencji Newseria Ilona Felicjańska.

Uczestniczka programu „Królowa przetrwania” wspomina, że zachłysnęła się wielkim światem, spełniała swoje marzenia i cieszyła się z dobrze płatnych projektów. Choć stać ją było na najdroższe rzeczy, to jednak z rozwagą wydawała każdy grosz. Chciała skompletować garderobę z gustownymi ubraniami na każdą okazję, ale za rozsądne ceny.

– Miałam pasję kupowania kolejnych zegarków, apaszek, jednak nie zawsze kupowałam wszystko w pierwszej cenie. Lubiłam chodzić do drogich sklepów, ale wyłącznie, gdy były bardzo duże przeceny. Choć wtedy już nie musiałam oszczędzać, to była dla mnie ogromna frajda, że rzecz, która kosztowała ogromne pieniądze, bo ceny ubrań czy torebek czasami są zastraszające, kupiłam w przecenie minus 75 proc. Wtedy byłam bardzo szczęśliwa, że mogłam coś ciekawego kupić dużo taniej, czyli w sumie zawsze byłam eko – mówi.

Była modelka zaznacza, że w kwestii kupowania ubrań, butów i dodatków nie kieruje się sezonowymi trendami, odróżnia potrzeby od zachcianek i mądrze wydaje pieniądze. Jej zdaniem metka znanego domu mody czy widoczne duże logo jakiejś firmy odzieżowej wcale nie sprawia, że ten, kto nosi takie rzeczy, staje się mądrzejszym czy lepszym człowiekiem.

– Jestem oszczędna i nigdy nie miałam poczucia, że torebka za 100 tys. zł może mi dać coś wartościowego. Nie chcę obrażać nikogo, kto ma takie torebki, bo nie wiem, jak będę się zachowywała, gdy już będę miała te miliony, bo zakładam, że będę miała, ponieważ mam tak dużo pomysłów na moje kampanie promocyjne i społeczne, a poza tym ja po prostu potrzebuję tych pieniędzy. Ale myślę, że nadal zamiast kupić torbę za 100 tys. zł, wolałabym kupić kolejny billboard, na którym będę mówiła: „Nie piję, bo lubię”. To jest moja kampania, bo chcę promować trzeźwość w tym kraju, gdzie nadal jej brakuje – dodaje.

Wywiad z Iloną Felicjańską został zrealizowany podczas eventu pod hasłem „Moda na recykling” zorganizowanego z okazji Światowego Dnia Recyklingu.

W ciągu trzech lat, między 2020 a 2023 rokiem, liczba prób samobójczych wśród dziewcząt wzrosła ponad trzykrotnie – alarmują eksperci Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego. Równolegle rośnie skala kryzysów psychicznych, za którymi stoją m.in. zjawisko sextortion, cyberprzemoc i presja mediów społecznościowych. Zdaniem suicydologów takie są efekty narastającej przemocy w internecie i presji społecznej. Problem pogłębia brak skutecznych regulacji i niska zgłaszalność takich przypadków.

– W ostatnich latach mamy cały czas bardzo wysoką liczbę prób samobójczych wśród dziewcząt. Chodzi o przedział wiekowy 7–19 lat. Między 2020 a 2023 rokiem liczba prób samobójczych w tym przedziale wiekowym wzrosła o 215 proc. Musimy pamiętać, że to są tylko oficjalne dane Policji, a wiadomo, że nie ma tam wszystkich prób samobójczych – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria dr Halszka Witkowska, wiceprezeska Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, koordynatorka serwisu „Życie warte jest rozmowy”.

W raporcie opracowanym przez Polskie Towarzystwo Suicydologiczne na podstawie danych Komendy Głównej Policji czytamy, że w tym samym okresie wśród chłopców liczba prób samobójczych wzrosła o 78 proc. W sumie dla tej grupy wiekowej odnotowano wzrost na poziomie 170 proc. w ciągu trzech lat. Pomiędzy 2023 a 2024 rokiem liczba prób samobójczych wzrosła o 3 proc., a w 2025 roku spadła o 6,3 proc. r/r. Eksperci wskazują, że był to pierwszy taki spadek od 2020 roku.

Niepokoi jednak trend w liczbie samobójstw. Chociaż w latach 2020–2025 w całej populacji dzieci i młodzieży zmniejszyła się o 7 proc., to w ubiegłym roku – po kilku latach spadków – odnotowano niespodziewany wzrost – o 26,8 proc.

– Grupa do 19. roku życia jest jedyną, w której dysproporcja między płcią męską i żeńską nie jest tak duża jak w pozostałych grupach wiekowych. W Polsce ponad 80 proc. samobójstw popełniają mężczyźni, czyli na 13 samobójstw dziennie 11 to są samobójstwa mężczyzn, natomiast w przypadku prób samobójczych znacznie częściej podejmują je kobiety – mówi dr Halszka Witkowska.

Jak podkreśla, te niepokojące statystyki mają związek z tym, że młodzi ludzie spędzają coraz więcej czasu w internecie i mediach społecznościowych.

– Samoocena u młodych kobiet i dziewcząt znacznie spada, gdy porównują się z innymi użytkownikami mediów społecznościowych, ale także z tym obrazem, który jest generowany nieraz także przez sztuczną inteligencję – wskazuje suicydolożka.

Z badania NASK wynika, że dziewczęta korzystają z mediów społecznościowych intensywniej niż chłopcy – średnio przez 3 godziny i 49 minut w porównaniu do 2 godzin i 59 minut. Widoczne są również wyraźne różnice w preferencjach dotyczących najczęściej używanych platform. Dziewczęta częściej wskazują na korzystanie z serwisów takich jak Pinterest, Instagram, Snapchat, TikTok oraz Messenger. Wśród chłopców większą popularnością cieszą się Discord, YouTube oraz Twitch.

– Duży wzrost prób samobójczych wśród dziewcząt do 19. roku życia zwraca nam uwagę na kwestie związane z bezpieczeństwem w internecie, z możliwością używania aplikacji, które rozbierają zdjęcia. Mówimy o zjawisku sextortion, o molestowaniu seksualnym. 98 proc. osób, które padają ofiarą przemocy seksualnej w internecie w kontekście przerabianych zdjęć albo deepfake’ów, to są właśnie kobiety – mówi wiceprezeska Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego.

Sextortion oznacza szantaż intymnymi materiałami. Chodzi o pozyskanie od ofiary materiałów o charakterze seksualnym, a następnie wymuszenie okupu pod groźbą ich opublikowania lub dalszego rozpowszechniania. Jak podaje dyzurnet.pl, ofiarami sextortion są przeważnie nastolatki.

– Pamiętajmy, że wysokim czynnikiem ryzyka, jeżeli chodzi o myśli samobójcze wśród kobiet, jest doświadczenie przemocy seksualnej, fizycznej, domowej, o której cały czas mało się mówi, a o tym trudno jest mówić. To są tematy tabu, natomiast osoba doświadczająca przemocy domowej czy seksualnej ma w sobie nie tylko wstyd, ale także poczucie winy. Obydwie te rzeczy bardzo mocno się łączą z kryzysem samobójczym. To właśnie wstyd często uniemożliwia sięgnięcie po pomoc – podkreśla dr Halszka Witkowska.

Przemoc jest coraz groźniejszym zjawiskiem także w sieci. Badanie NASK wskazuje, że niepokojące jest to, że co trzeci nastolatek spotyka się z przemocą online, a 47 proc. nic nie zrobiło z cyfrową agresją. Znoszą takie zjawiska jak wyzywanie (29 proc.), ośmieszanie (19 proc.), poniżanie (18 proc.) i straszenie (13 proc.). Jednocześnie 66 proc. rodziców jest złudnie przekonanych, że ich dziecko przyjdzie do nich po pomoc.

– Mamy systemowo wiele niedostatków. Nie nadążamy za technologią, także w kontekście reagowania na akty przemocy rówieśniczej, ale także na wszelkie nadużycia związane z nową technologią w internecie. Nie mamy odpowiednich regulacji, procedur reagowania. Niestety ofiary bardzo często zostają same, a przez tabu społeczne wstydzą się poprosić o pomoc czy z kimś o tym porozmawiać. Potrzebne są regulacje na już, które sprawią, że kobiety będą się czuły bezpieczne w sieci – mówi ekspertka.

Te zjawiska częściowo znalazły swoje odzwierciedlenie w przepisach Digital Services Act, czyli akcie o usługach cyfrowych (DSA). Jego celem jest zwiększenie ochrony użytkowników internetu przed nielegalnymi treściami. Ważną częścią aktu jest np. blokowanie treści związanych ze ściśle określonymi, poważnymi przestępstwami (np. handel ludźmi, wykorzystywanie seksualne dzieci, oszustwa finansowe) z możliwością złożenia sprzeciwu do sądu powszechnego. Po zawetowaniu ustawy wdrażającej DSA przez prezydenta Karola Nawrockiego Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało nową wersję przepisów, która trafiła na ścieżkę legislacyjną.

Eksperci podkreślają, że choć skuteczne prawo jest potrzebne, to nie można też zapominać o edukowaniu narażonych grup, również na temat tego, gdzie szukać pomocy.

– Sięgnięcie po pomoc to pierwszy krok do odzyskania siły, odzyskania życia.  Nie bójmy się prosić o pomoc. Jest coraz więcej centrów zdrowia psychicznego i miejsc, gdzie można uzyskać tę pomoc, także prawną. Zachęcam do odwiedzenia strony „Życie warte jest rozmowy”, gdzie jest największa baza bezpłatnych miejsc i telefonów pomocowych – mówi dr Halszka Witkowska. – Bardzo mocno zachęcam do świadomego korzystania z internetu, zgłaszania postów i stron, które szerzą nienawiść i promują treści samobójcze. Musimy też patrzeć dookoła, czy ktoś nie jest ofiarą przemocy czy hejtu. Młodzi ludzie muszą być uczeni tego, że w tym środowisku to oni są odpowiedzialni za zgłaszanie aktów związanych z cyberprzemocą.

Zdaniem dyrygenta Adama Banaszaka „Così fan tutte” jest jedną z najbardziej gorzkich oper Wolfganga Amadeusza Mozarta. I choć przez lata była uznawana za frywolną, to jak zauważa – pod płaszczykiem komedii kryje się przesłanie o randze traktatu filozoficznego o miłości, wierności, kryzysie zaufania, nieoczywistych wyborach i samotności. Dyrygent podkreśla również, że muzyka nie pełni jedynie funkcji ilustracyjnej, lecz współtworzy narrację i odsłania emocjonalną prawdę bohaterów, dając klucz do szerszego zrozumienia tego dzieła.

Opera „Così fan tutte” od lat funkcjonowała w świadomości publiczności jako lekka komedia o miłosnych intrygach i zdradach. Jednak z perspektywy współczesnej interpretacji coraz wyraźniej widać, że to dzieło ma znacznie głębszy sens. Pod warstwą humoru i teatralnych gagów kryje się refleksja nad naturą miłości, kruchością relacji oraz niejednoznacznością ludzkich wyborów. Kompozytor Wolfgang Amadeus Mozart i librecista Lorenzo Da Ponte z niezwykłą przenikliwością zaglądają zarówno w uczucia piękne i budujące, jak i te trudne do zaakceptowania.

– Pod płaszczykiem błahej komedyjki mamy filozoficzny, gorzki, zastanawiający traktat o miłości, o ludzkich wyborach, o tym, kto z kim i dlaczego. Mozart i jego librecista Lorenzo Da Ponte dotknęli wyjątkowej głębi dotyczącej tego, czym mogą być relacje międzyludzkie i jak bardzo mogą one pójść nie tak – mówi agencji Newseria Adam Banaszak, dyrygent.

„Così fan tutte” nie daje jasnych odpowiedzi czy konkretnych wskazówek, nie poucza ani nie moralizuje. Zamiast tego proponuje subtelny, a zarazem pełen humoru portret ludzkich słabości i pragnień.

– „Così fan tutte” można odczytywać dwojako, na poziomie komedii, w której bawią nas poszczególne gagi i sytuacje. I to jest poziom, na którym możemy się zatrzymać i który może być całkowicie wystarczający. Natomiast możemy też przeczuć coś dużo głębszego i dużo bardziej niepokojącego. Pod wieloma względami ta partytura jest pełna melancholii i takiej jesienności, w której możemy wręcz wystraszyć się tego, co się dzieje w muzyce i na scenie, mimo że mamy setki sytuacyjek, które po prostu budzą uśmiech, ale to jest uśmiech pozorny – mówi dyrygent.

Adam Banaszak docenia niezwykłą strukturę tonalną „Così fan tutte”, przechodzenie między tonacjami jako sygnał prawdy i kłamstwa bohaterów. To dowód niezwykłej precyzji kompozytora, który potrafił połączyć warstwę muzyczną z teatralną w niemal organiczną całość. Jego sugestia pozwala odbiorcom spojrzeć na tę operę z zupełnie innej strony.

– Mozart bardzo konsekwentnie przeprowadza pewną wyjątkową, ukrytą grę ze słuchaczami i z wykonawcami „Così fan tutte”. Za każdym razem, gdy postaci na scenie mówią prawdę, znajdziemy tonacje krzyżykowe, natomiast gdy kłamią – przy kluczach znajdziemy bemole. Całość zaczyna się i kończy w tonacji C-dur, czyli takiej, która nie ma krzyżyków ani bemoli. Nie wiemy jeszcze, jak cała rzecz się potoczy, i zostajemy z ogromnym znakiem zapytania, co oznacza ten rwany, pełen fermat, wątpliwości i wątków, które nie znajdują swojego muzycznego spełnienia, finał. Nie wiemy, czy obie pary wrócą do tej konfiguracji, w której opera się zaczynała, czy może po tych wszystkich wydarzeniach zamienią się ze sobą – wyjaśnia.

Dyrygent przyznaje, że Mozart bywa nieprzewidywalny dla wykonawców. Ten wybitny kompozytor nie pozostawia miejsca na przypadkowość – zarówno orkiestra, jak i śpiewacy muszą tworzyć spójny organizm podporządkowany dramaturgii scenicznej. Jego partytury są ogromnym wyzwaniem i trzeba nie lada umiejętności, by odczytać intencje twórcy, ale i za każdym razem wydobyć z nich coś innego.

– Muzyka Mozarta to piękno, które rodzi się w prostocie, ale i w zespołowości. Jest to muzyka, w której wszelkie ewentualne niedoskonałości są natychmiast wyjaskrawione i bardzo czytelne. W związku z tym wykonywanie muzyki Mozarta jest za każdym razem gestem ogromnej odwagi, ponieważ już sam aspekt czysto techniczny, żeby rzeczywiście wykonać to, co jest w nutach, jest zadaniem najwyższej próby – mówi Adam Banaszak.

Dyrygent nie kryje satysfakcji z tego, że może pracować ze znakomitymi solistami, z Orkiestrą Instrumentów Dawnych Warszawskiej Opery Kameralnej i Zespołem Wokalnym Warszawskiej Opery Kameralnej.

– Mamy okazję do tego, by pokazać naszą umiejętność frazowania, nasze rozumienie stylu i artykulacji. Cała ta zabawa jest jeszcze pogłębiona tym, że wykonujemy muzykę Mozarta w Warszawskiej Operze Kameralnej na instrumentach dawnych bądź ich wiernych kopiach, zgodnie z naszą najlepszą wiedzą o tym, jak tę muzykę mógł usłyszeć i wyobrażać sobie jej autor – mówi.

Jak bowiem podkreśla, instrumenty historyczne odgrywają ogromną rolę w budowaniu dramaturgii tej opery. Pozwalają wydobyć bardziej wyraziste kontrasty, dzięki czemu wzmacniają teatralność i ekspresję dzieła.

– Muzyka Mozarta wykonywana na instrumentach historycznych to jest zupełnie inna przygoda niż ta wykonywana na instrumentach współczesnych. Siłą rzeczy, jakby naturalnie, kształt frazy układa się inaczej, ruchliwość poszczególnych przebiegów, ale też pewna dosadność artykulacyjna. I one sprawiają, że ta interpretacja płynie innym nurtem, innym torem. Jestem przekonany, że muzyka Mozarta wykonywana na instrumentach dawnych daje jeszcze inny kolor i inny charakter poszczególnym przebiegom i bardzo podkreśla teatralność tych utworów – wyjaśnia.

W tej realizacji Adam Banaszak zadeklarował odejście od „ugrzecznionej” interpretacji. W jego odczuciu bowiem bardziej teatralny, a mniej konwencjonalny Mozart brzmi znacznie ciekawiej. Zamiast eleganckiej i przewidywalnej klasyki pojawia się więc teatr pełen emocjonalnego napięcia, ironii i psychologicznej prawdy.

– Mozart traktuje śpiewaków pod wieloma względami jak kolejne instrumenty swojej orkiestry, oczywiście partie wokalne są w szczególny sposób wyeksponowane, ale jednak nie jest to ten rodzaj dowolności i swobody, który znajdziemy u późniejszych kompozytorów. W tej słynnej trylogii Da Ponte, czyli mówimy tutaj o „Così fan tutte”, „Weselu Figara” i „Don Giovannim”, muzyka w szczególny sposób zespolona jest z librettem i z jego kształtem scenicznym tak, jakby wręcz stwarzała pewne teatralne sytuacje, jakby towarzyszyła nie tylko słowu, ale i teatrowi i z teatru wyrastała. To jest pewien ideał, którego poszukuję i za którym gonię – dodaje dyrygent.

Premiera „Così fan tutte” otworzyła jubileuszowy, 35. Festiwal Mozartowski w Warszawie. Tegoroczna edycja ma szczególny charakter, ponieważ zbiega się z obchodami 65-lecia działalności Warszawskiej Opery Kameralnej, która jest organizatorem tego wydarzenia. Festiwal potrwa do 5 lipca, a galę finałową uświetni występ amerykańskiej mezzosopranistki Joyce DiDonato, która na co dzień występuje m.in. w Metropolitan Opera, Teatro alla Scala i Royal Opera House.

Mniej niż połowa dzieci w Polsce osiąga odpowiedni poziom rozwoju ruchowego, a większość nie spełnia nawet podstawowych norm aktywności fizycznej. Choć w skali kraju problem narasta, lokalnie, jak na warszawskiej Pradze-Północ, szkoły, rodzice i samorządy angażują się w działania na rzecz poprawy aktywności fizycznej u najmłodszych. Eksperci podkreślają jednak, że ważne jest nie tylko zainteresowanie sportem, ale przede wszystkim stworzenie dzieciom warunków do codziennej, naturalnej aktywności.

– W skali kraju wyraźnie widać, że aktywność fizyczna dzieci i młodzieży jest dziś dużym wyzwaniem zdrowotnym i społecznym. Pokazują to również dane oraz głosy ekspertów. Z perspektywy naszej dzielnicy obraz nie jest już tak jednoznaczny. Nie obserwujemy spadku zainteresowania sportem jako takim, przeciwnie, widzimy duże zaangażowanie szkół, przedszkoli, klubów sportowych, organizacji oraz samych rodziców. To, co dzisiaj jest kluczowe, to nie tylko pytanie, czy dzieci chcą się ruszać, ale czy potrafimy stworzyć im jak najlepsze warunki do codziennej, naturalnej aktywności. Samorządy powinny patrzeć na ten temat szerzej, przez pryzmat oferty zajęć, edukacji zdrowotnej, dostępności przestrzeni i współpracy z rodzinami – mówi w wywiadzie dla agencji Newseria Sylwester Klimiuk, zastępca burmistrza dzielnicy Praga-Północ.

Warszawska dzielnica jest polskim uczestnikiem europejskiego projektu B-Challenged, którego celem jest poprawa warunków do aktywnej zabawy na świeżym powietrzu oraz kształtowania zdrowych nawyków żywieniowych wśród dzieci w wieku 6–12 lat. Chodzi w nim o współtworzenie przestrzeni sprzyjających zdrowiu dzieci i zmniejszanie nierówności zdrowotnych w Europie.

– Z jednej strony ważna jest infrastruktura, zarówno sportowa, jak i rekreacyjna, możliwość korzystania z niej w sposób wygodny, bezpieczny i regularny, ale z drugiej strony istotne są również organizacja zajęć, codzienne nawyki, czas rodzin i motywowanie dzieci do ruchu już od najmłodszych lat. W gęsto zabudowanych dzielnicach miejskich, na przykład takich jak Praga-Północ, która nie jest duża, wyzwaniem bywa ograniczona ilość przestrzeni oraz duże obciążenie istniejących obiektów – dodaje Sylwester Klimiuk.

Z raportu z badania przeprowadzonego w ramach projektu „WF z AWF” wynika, że 42 proc. dzieci osiąga odpowiedni poziom rozwoju ruchowego. 60 proc. uczniów nie spełnia natomiast podstawowych norm aktywności fizycznej. Okazuje się też, że ponad 90 proc. dzieci nie nabyło podstawowych umiejętności ruchowych. Przykładowo 89 proc. nie potrafi prawidłowo skakać na skakance. Autorzy raportu, podczas marcowej konferencji towarzyszącej jego prezentacji, podkreślali, że budowanie prawidłowych nawyków ruchowych u najmłodszych wymaga nie tylko zaangażowania po stronie nauczycieli i rodziców, ale też inicjatyw samorządowych.

– Samorządy mają do odegrania bardzo ważną rolę. Po pierwsze, tworzą i wspierają konkretne programy aktywizujące dzieci i młodzież. U nas realizowane są zajęcia i projekty dostosowane do różnych grup wiekowych, od przedszkoli, poprzez starszą młodzież, po wydarzenia angażujące całe rodziny. To ważne, bo aktywność fizyczna najlepiej rozwija się właśnie wtedy, gdy staje się elementem codzienności, a nie jednorazowym wydarzeniem. Po drugie, samorząd inwestuje w infrastrukturę i stopniową modernizację. Dotyczy to zarówno obiektów sportowych, jak i przestrzeni przy szkołach i placówkach oświatowych. Musimy remontować istniejące obiekty, bo bez nich miejsc aktywności nie będzie aż tak wiele – wyjaśnia zastępca burmistrza.

Projekt, w którym uczestniczy Praga-Północ, koncentruje się na zaniedbanych obszarach miejskich w Danii, Niemczech, Polsce, Hiszpanii i Holandii. Holenderski zespół badawczy wybrał do udziału w nim dzielnicę położoną w zachodniej części Amsterdamu.

– W każdym mieście w Europie są obszary z mało atrakcyjnymi przestrzeniami. Być może potrzeby mieszkaniowe są tam traktowane priorytetowo w stosunku do zieleni, poza tym nie wszędzie jest bezpiecznie pod względem społecznym i fizycznym. Widzimy, że w mniej uprzywilejowanych obszarach, gdzie mieszkają rodziny o niższych dochodach i poziomie wykształcenia, wszystkiego jest mniej – mniej pieniędzy, mniejsza dostępność bezpiecznych przestrzeni. Podniesienie jakości infrastruktury do zabawy dla dzieci na pewno pomoże, ale to nie wystarczy, ponieważ jest wiele czynników społecznych, które również powinniśmy wziąć pod uwagę. Dlatego w ramach naszego podejścia staramy się połączyć wszystko, aby nie zajmować się wyłącznie otoczeniem fizycznym, ale także społecznym – mówi prof. nadzw. Teatske Altenburg z University Medical Center w Amsterdamie.

Rozwiązania, jakie mają powstawać w ramach projektu B-Challenged, są tworzone na podstawie wiedzy z zakresu epidemiologii, badań partycypacyjnych i polityki zdrowotnej. W ich projektowanie angażowane są dzieci, rodziny, szkoły, samorządy, pracownicy ochrony zdrowia i urbaniści. Uczestnicy analizują lokalne uwarunkowania, identyfikują bariery i możliwości, a potem planują takie inicjatywy, które promują zabawę na świeżym powietrzu i zdrowe żywienie.

– Projektowanie placu zabaw przyjaznego dzieciom we współpracy z nimi powinno być wymogiem prawnym. Trzeba pracować nad zasadami i przepisami, które przewidują udział dzieci w przystosowywaniu poszczególnych elementów do ich potrzeb. Można także pomyśleć o ograniczeniu zagrożeń związanych z ruchem drogowym poprzez standardowe wprowadzanie ograniczeń prędkości w obszarach mieszkalnych w skali całego kraju lub nawet całej Europy. Myślę, że byłoby to bardzo pomocne – uważa prof. Teatske Altenburg.

Jak dodaje, problem z niewystarczającą aktywnością fizyczną u dzieci i młodzieży to wyzwanie nie tylko w Polsce czy Holandii, ale na całym świecie. Z badania przeprowadzonego przez międzynarodowy zespół naukowców, którego wyniki zostały opublikowane na łamach czasopisma „The Lancet”, wynika, że 80 proc. nastolatków jest niewystarczająco aktywnych fizycznie, a poważnym problemem jest to, że wielu z nich spędza przed ekranem smartfona czy komputera co najmniej dwie godziny dziennie. 

– Przyczyną może być brak odpowiednich zajęć pozalekcyjnych w przystępnej cenie organizowanych dla dzieci. To jedna strona medalu, a z drugiej strony wszyscy wiemy o licznych możliwościach spędzania czasu w mediach cyfrowych. Dzieci w wieku 10 lat często mają już telefony komórkowe, a wszystkie zachowania związane z korzystaniem z ekranów są bardzo uzależniające i dzieci chcą być online. Wiele z nich doświadcza FOMO, czyli strachu przed tym, że coś je ominie – ocenia badaczka z University Medical Center w Amsterdamie.

Ponad 230 lat po premierze „Così fan tutte” nadal zaskakuje aktualnością opowieści o miłości, zdradzie i emocjonalnych grach. Opera Mozarta przez lata uchodziła za dzieło frywolne i niemoralne, dziś jednak coraz częściej odczytywana jest jako historia o relacjach, zazdrości i potrzebie bliskości. Nowa inscenizacja Warszawskiej Opery Kameralnej otworzy 7 maja jubileuszowy, 35. Festiwal Mozartowski w Warszawie.

– „Così fan tutte” to komedia muzyczna, przepiękna deskrypcja charakterów ludzkich, mały psychologiczny eksperyment, czy jesteśmy sobie wierni, czy się zdradzamy, a może mamy inne zainteresowania i oko nam gdzieś ucieka. De facto libretto, które wziął Mozart i do tego stworzył wspaniałą muzykę, jest niezwykle aktualne, bo charaktery ludzkie się nie zmieniły. Będziemy więc patrzeć na „Così fan tutte”, będziemy widzieć swoje odbicie i śmiać się z przywar. Mam nadzieję, że to będzie nie tylko porcja dobrej zabawy, ale również porcja wspaniałej muzyki – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria Alicja Węgorzewska, śpiewaczka operowa, dyrektor Warszawskiej Opery Kameralnej.

„Così fan tutte”, ostatnia z trzech oper Mozarta napisanych do libretta Lorenza Da Ponte, od premiery w 1790 roku budziła kontrowersje. Historia dwóch mężczyzn, którzy postanawiają sprawdzić wierność swoich narzeczonych, była uznawana za zbyt odważną obyczajowo. W kolejnych dekadach dzieło znikało z repertuarów europejskich scen, a część krytyków uważała je za jedną z najbardziej cynicznych oper Mozarta. Jeszcze w XIX wieku wielu krytyków uznawało „Così fan tutte” za operę zbyt lekką i moralnie wątpliwą. Do światowych repertuarów na stałe wróciła dopiero w drugiej połowie XX wieku, kiedy zaczęto częściej odczytywać ją jako opowieść o psychologii relacji, a nie tylko komedię o niewierności.

Nowa realizacja przygotowana przez reżysera Pawła Szkotaka ma wyraźnie psychologiczny charakter. Choć opera zachowuje lekkość i humor typowe dla opery buffa, pod powierzchnią komedii kryje się opowieść o emocjonalnym chaosie, samotności i potrzebie bycia kochanym.

– Grzech i miłość niedaleko od siebie mieszkają. Z jednej strony jest to opowieść o ogromnej tęsknocie za miłością, o tęsknocie za tym, żeby być kochanym, być może także o lęku przed samotnością, to jest bardzo współczesny temat. Miłość w wydaniu naszych bohaterek i bohaterów nie jest doskonała, czasami to uczucie jest pokazywane i prowadzi ich krętymi drogami, ale ostatecznie kończy się to jakimś happy endem – ocenia Paweł Szkotak, reżyser teatralny.

Współczesne realizacje „Così fan tutte” coraz częściej odchodzą od traktowania opery wyłącznie jako lekkiej komedii o niewierności. Pod warstwą humoru Mozart pokazuje emocjonalną niedojrzałość bohaterów, ich lęk przed odrzuceniem i potrzebę bliskości.

Sam tytuł opery – „Così fan tutte”, czyli „Tak czynią wszystkie” – przez lata interpretowano jako ironiczną opowieść o kobiecej niewierności. Współczesne realizacje coraz częściej pokazują jednak, że Mozart z podobną ironią portretował także mężczyzn i ich emocjonalną niedojrzałość.

– To opera z jednej strony gatunkowo komiczna i mamy tam sporo humoru, ale z drugiej strony opowiada ona o ludzkich uczuciach, a nawet więcej –  że nie warto z nimi igrać, bo może to potem doprowadzić do różnych nieoczekiwanych konsekwencji. W związku z tym jest tam sporo zabawy z jednej strony humorem, a z drugiej strony też odrobiną refleksji. Pierwszy akt jest bardziej zabawny, drugi bardziej wzruszający, libretto bardziej podąża w kierunku opery buffa, a z kolei muzyka Mozarta bardziej prowadzi nas w kierunku naturalnych głębokich uczuć – tłumaczy Paweł Szkotak.

Reżyser podkreśla, że kluczem do pracy nad spektaklem było podążanie za muzyką Mozarta, która sama prowadzi widza przez emocjonalne napięcia bohaterów.

– Ta historia przez Mozarta jest opisana i wymyślona poprzez piękną muzykę, która w dużej mierze jest zabawna, ale przede wszystkim jest niesłychanie prawdziwa, poruszająca czułe struny w ludziach. Mówi o miłości, tęsknocie, o tym, że chcemy być kochani i zauważani, że mamy nadzieję, że ta miłość to właśnie będzie ta prawdziwa i ta ostatnia. To wzruszające dzisiaj, jak również dawno temu, chociaż opera była uważana przez współczesnych Mozartowi za niemoralną, być może dlatego że wprost mówiła o uczuciach i że kobiety w niej w dość bezpośredni sposób komunikują potrzebę kochania i bycia kochaną – ocenia.

Tegoroczna realizacja odchodzi od klasycznych interpretacji dzieła. Bohaterowie zamiast na prawdziwą wojnę zostają wysłani na Grenlandię, a ich przebrania nawiązują do kultury Inuitów. Ten groteskowy zabieg ma według twórców pozwolić zachować lekkość opowieści mimo obecnych wokół konfliktów i napięć społecznych.

– Mamy dookoła nas sporo wojen i gdybyśmy ich wysłali na jakąś wojnę, którą znamy, na szczęście tylko z gazet czy z ekranów telewizora, to zrobiłoby się bardzo ciężko i bardzo poważnie, czego nie chciałem. Ta opera ma jednak w sobie też wiele humoru i myślę, że daje też wiele pocieszenia – mówi Paweł Szkotak.

„Così fan tutte” można dziś czytać także jako opowieść o samotności, która staje się jednym z najczęściej opisywanych problemów współczesnych społeczeństw. Poczucie izolacji i trudności w budowaniu trwałych relacji coraz częściej dotyczą młodych dorosłych, a media społecznościowe i szybkie tempo życia zmieniają sposób tworzenia więzi. W tym kontekście XVIII-wieczna opera Mozarta zyskuje nowy wymiar, nie tylko komediowy, ale też emocjonalny i społeczny.

– To jest geniusz Mozarta i librecisty Da Ponte, skąd oni mieli taką wiedzę o psychologii kobiet, mężczyzn, tego nie wiem, ale to jest zadziwiająco przenikliwy i trafny sposób portretowania bohaterów. Mogliby żyć wśród nas i byliby absolutnie wiarygodni – ocenia reżyser.

W jego interpretacji ważną rolę odgrywa także postać Don Alfonsa, który coraz częściej przedstawiany jest nie jako komiczny intrygant, ale człowiek rozczarowany miłością i relacjami. Zdaniem reżysera to właśnie ta emocjonalna niejednoznaczność sprawia, że opera nadal prowokuje do dyskusji.

– Don Alfonso to ciekawa postać tej opery, bohater, który miał bardzo bogate życie uczuciowe, wiele kochanek i romansów w swoim życiu, dlatego właśnie myślę, że to jest trochę emerytowany Don Giovanni. Prawdopodobnie jednak nie zaznał tej jednej wielkiej miłości, która uczyniłaby go szczęśliwym – tłumaczy Paweł Szkotak.

Premiera „Così fan tutte” otworzy jubileuszowy, 35. Festiwal Mozartowski w Warszawie, organizowany przez Warszawską Operę Kameralną. Tegoroczna edycja ma szczególny charakter, ponieważ zbiega się z obchodami 65-lecia działalności instytucji. W programie znalazły się najważniejsze opery Mozarta, koncerty kameralne i oratoryjne, a także wydarzenia dla dzieci i młodzieży. Festiwal potrwa do 5 lipca, a jego finałem będzie gala z udziałem amerykańskiej mezzosopranistki Joyce DiDonato, która na co dzień występuje m.in. w Metropolitan Opera, Teatro alla Scala i Royal Opera House.

– Warszawska Opera Kameralna jest czymś absolutnie unikatowym nie tylko w skali Polski, ale myślę, że w skali światowej. Bliskość publiczności i śpiewaków, możliwość dostrzegania najdrobniejszych drgnień na twarzy solistów, łzy w oku, uśmiechu w kąciku ust – to wszystko powoduje, że soliści mogą grać bardzo współcześnie, psychologicznie, nieomal filmowo. Dzięki temu mamy do czynienia z trochę innymi możliwościami teatru operowego, czyli bardzo kameralnego opowiadania, w którym mamy poczucie bliskiego kontaktu z bohaterami – podkreśla reżyser.