Komunikaty PR

Kraków śladami Mikołaja Kopernika

2022-07-04  |  15:50
Biuro prasowe

Kraków można zwiedzać na wiele sposobów. Śladami największych zabytków lub wybitnych osobistości: Jana Pawła II, Wisławy Szymborskiej czy Stanisława Wyspiańskiego. Do tego grona dołączy Mikołaj Kopernik z okazji zbliżających się 550. urodzin astronoma i ogólnopolskich obchodów Roku Kopernikowskiego 2023. Jakie pomniki nauki powstaną w naszym mieście i przez które dzielnice będzie przebiegać trasa „polskiego Greenwich”?

Gród Kraka a Kopernik i południk

Co ma wspólnego Kopernik z Krakowem? Po pierwsze właśnie tutaj polski naukowiec kształtował swoje młodzieńcze zainteresowania, studiując astronomię na wydziale sztuk wyzwolonych w Akademii Krakowskiej. Po drugie w czasie dorosłego już życia we Fromborku dokonywał pomiarów astronomicznych w oparciu o… krakowski południk zerowy. W dziele „O obrotach sfer niebieskich” południk ten pojawia się cztery razy i stanowi podstawę do obliczeń udowadniających, że Ziemia obiega Słońce, a nie odwrotnie.

Krakowski południk zerowy został opisany aż 500 lat przed najsłynniejszym południkiem w Greenwich i 300 lat przed południkiem w Paryżu, jednak zmiana jego lokalizacji i znaczenia na przestrzeni stuleci wpłynęła na to, iż w XIX wieku całkowicie zniknął z map Krakowa, Polski… i ludzkiej pamięci. Dopiero od 2012 roku, za sprawą akcji edukacyjnej na temat Honorowego Południka Krakowskiego, pamięć o nim zaczęła być przywracana. W czerwcu 2019 roku przeprowadzono pomiary geodezyjne w obrębie Collegium Śniadeckiego UJ i ustalono aktualną długość krakowskiego południka zerowego, przywracając go na mapy miasta po 150 latach!

„Polski Greenwich” na Rok Mikołaja Kopernika

Współczesna długość geograficzna krakowskiego południka to 19°57'21,237" E. Od północy Krakowa przebiega on przez osiedla: Kuźnica Kołłątajowska, OZON, a także tereny Górki Narodowej, czyli skrzyżowanie ulic Siewnej i Bociana, gdzie budowana jest obecnie nowa linia tramwajowa. Dalsza „trasa” południka to m.in.: estakada im. gen. Tadeusza Rozwadowskiego, park na ul. Celarowskiej, cmentarz Rakowicki, Uniwersytet Ekonomiczny, Ogród Botaniczny UJ, Galeria Kazimierz, kamieniołom Liban, rondo przy Bonarce CC, ulica Witosa i park Kurdwanów, przebiegając tuż obok najdalej wysuniętego na południe punktu granic Krakowa.  

– Południk w Krakowie to obiekt unikatowy nie tylko na skalę krajową, ale i światową. Pierwszym symbolicznym oznaczeniem go w terenie, czyli tzw. markerem, jest linia w parku kieszonkowym przy ul. Celarowskiej, ale w realizacji są też kolejne projekty. Zbliżający się Rok Mikołaja Kopernika jest doskonałą okazją do uświadomienia mieszkańcom Krakowa, w jak ważnym dla astronomii i geodezji miejscu mieszkają. Wierzę, że nasze miasto ma szansę stać się „polskim Greenwich” – zapowiada technik geodeta Mariusz Meus, inicjator i - od dekady - promotor akcji „Honorowy południk krakowski”.

Smok Andrzeja Mleczki i podświetlane chodniki

Jak oznaczany będzie południk z okazji obchodów rocznicowych? – Linie w nawierzchniach, medaliony, pomniki z motywem globusa i kompasu, tablice informacyjne... Inspiracje czerpię z symboliki astronomicznej oraz geograficznej, starając się dopasowywać projekty do konkretnego miejsca, by każdy taki „marker” był wyjątkowy – wyjaśnia Mariusz Meus. – Chcemy zdążyć z realizacją większości przed 19 lutego 2023, czyli przed 550. rocznicą urodzin Kopernika, ale także później będą się pojawiały kolejne markery południka. Co ciekawe, akcja „Honorowy Południk Krakowski” zazębia się z innym projektem budżetu obywatelskiego „Smok co krok”, w ramach którego powstaje w Krakowie smoczy szlak na wzór wrocławskich krasnali. Jedna z metalowych figurek autorstwa Andrzeja Mleczki i Edwarda Lutczyna ma być… smokiem-geodetą stojącym na południku krakowskim, przy szkole podstawowej nr 29.

Najwięcej w temacie południka krakowskiego będzie się działo przy ulicy Kopernika, ale też na Prądniku Białym czy Podgórzu Duchackim. – W naszej dzielnicy traktujemy ten projekt jako ciekawostkę o walorze edukacyjnym. Przebieg południka oznaczony będzie tu biegnącą przez park Kurdwanowski pięćdziesięciometrową linią światła wykonaną z listwy LED wpuszczoną w trawniki i ścieżki piesze w betonowej oprawie. Linia zacznie się w centrum parku, a skończy w jego południowej granicy, gdzie zwieńczy ją tablica informacyjna – mówi Marcin Bałaga, radny Dzielnicy XI Podgórze Duchackie. Z kolei Dominik Franczak z Zarządu Dzielnicy IV Prądnik Biały dodaje: – Jeśli mamy coś tak historycznego i istotnego dla nauki na terenie swojej dzielnicy, na pewno warto to wykorzystać. Oznaczanie południka w wielu osiedlach już trwa, dzięki czemu północ Krakowa z pewnością stanie się atrakcyjniejsza.

 

Co, gdzie, kiedy? Czyli krótki przewodnik po planowanym na Rok Mikołaja Kopernika szlaku krakowskiego południka zerowego:

- Osiedle OZON – prace nad oznaczeniem południka rozpoczęły się m.in. na chodniku i skarpie przy ulicy Banacha, na wprost budynku nr 41. Efekty będzie można podziwiać prawdopodobnie już tego lata.

- Skrzyżowanie ulic Bociana i Siewnej – wkrótce ma powstać linia wyznaczająca przebieg południka na chodnikach oraz tablice informacyjne od strony obu ulic.

- Ulica Celarowska – w parku kieszonkowym, w cieniu wielkiego dębu, już teraz można zobaczyć pierwszy „marker” przebiegu krakowskiego południka zerowego w postaci betonowych płyt w trawniku i tablicy informacyjnej umieszczonej w kwiatowej rabacie.

- Ogród Botaniczny – stare obserwatorium astronomiczne, czyli Collegium Śniadeckiego UJ przy ulicy Kopernika, to najważniejsza lokalizacja, gdyż to właśnie przez środek jego gmachu przebiega południk krakowski. Władze Uniwersytetu Jagiellońskiego i dyrekcja Ogrodu Botanicznego w Krakowie podjęły już decyzję o oznaczeniu na swoim terenie linii południka. Pierwotny, rozbudowany projekt zakładał umieszczenie błękitnego podświetlanego globusa na kolumnie w murze ogrodzeniowym ogrodu przy ulicy Kopernika (w czasie pomiarów w 2019 roku okazało się, że południk przechodzi akurat przez środek tej kolumny). Nie doszło jednak do realizacji tego projektu, a ostateczny kształt obecnego nie jest znany. Wiadomo za to, że prace mają ruszyć latem i zakończyć się w tym roku.

- Ulica Dembowskiego – ma tu powstać metalowa figurka smoka-geodety – jako symbol południka krakowskiego i część projektu budżetu obywatelskiego „Smok co krok”. W lokalizacji pobliskiej szkoły podstawowej nr 29 znajdowała się bowiem tzw. mira, czyli murowana kolumna, ustawiona dokładnie na krakowskim południku zerowym, służąca astronomom z Collegium Śniadeckiego do kalibrowania teleskopu.

- Park Kurdwanów – projekt w parku przewiduje oznaczenie linii południka podświetlaną linią LED w chodnikach. Linia ma być gotowa w 2023 roku.

Dokładny przebieg krakowskiego południka zerowego można prześledzić na portalu mapowym Urzędu Miasta:

https://msip.um.krakow.pl/kompozycje/?config=config_mieszkancy.json&_ga=2.73073109.712357940.1645618749-1437496642.1600417824

Więcej informacji
Newseria nie ponosi odpowiedzialności za treści oraz inne materiały (np. infografiki, zdjęcia) przekazywane w „Biurze Prasowym”, których autorami są zarejestrowani użytkownicy tacy jak agencje PR, firmy czy instytucje państwowe.
Ostatnio dodane
komunikaty PR z wybranej przez Ciebie kategorii
Podróże Malediwy drogie? Tak, ale tylko w resorcie! Biuro prasowe
2024-12-30 | 12:00

Malediwy drogie? Tak, ale tylko w resorcie!

Jesień i zima to zdecydowanie czas na Azje, w której panuje właśnie pora sucha i pełnia słońca. W tym roku Azja zaskoczyła wzrostem popularności w porównaniu do roku
Podróże Święta na stoku: dlaczego Polacy wybierają Austrię i Włochy?
2024-12-23 | 11:00

Święta na stoku: dlaczego Polacy wybierają Austrię i Włochy?

Coraz więcej Polaków decyduje się spędzać święta Bożego Narodzenia poza domem, szukając miejsc, które łączą tradycyjny klimat z możliwością wyjątkowego wypoczynku. W
Podróże SUN & SNOW dołącza do partnerów sieci handlowej Lidl
2024-12-19 | 16:25

SUN & SNOW dołącza do partnerów sieci handlowej Lidl

Sun & Snow Sp. z o.o dołączył do partnerów sieci handlowej Lidl. Od grudnia do końca stycznia 2025 polscy użytkownicy aplikacji Lidl Plus mają możliwość skorzystania ze zniżki

Kalendarium

Więcej ważnych informacji

Jedynka Newserii

Jedynka Newserii

Film

Joanna Kurowska: Żaden polski aktor nie dostał miliona dolarów za film. Gramy równie dobrze jak amerykańscy, a jesteśmy niedoceniani i hejtowani

Artystka nie ma żadnych wątpliwości – polska branża filmowa wymaga natychmiastowego uzdrowienia. Konieczne jest wprowadzenie gruntownych zmian po to, aby zapewnić aktorom lepsze warunki pracy, odpowiednie wynagrodzenie i wsparcie w sytuacjach kryzysowych. Joanna Kurowska zauważa, że honoraria w polskim kinie są rażąco niskie i chociażby w stosunku do zarobków amerykańskich gwiazd dysproporcja jest ogromna. Dla przykładu żaden polski aktor nie otrzymał jeszcze miliona dolarów za rolę, podczas gdy w USA takie kwoty są standardem.

Ochrona środowiska

Tylko 1 proc. zużytych tekstyliów jest przetwarzanych. Selektywna zbiórka może te statystyki poprawić

Wraz z nowymi przepisami dotyczącymi gospodarki odpadami od stycznia 2025 roku gminy w Polsce wprowadziły selektywną zbiórkę zużytych tekstyliów. To oznacza, że przykładowo zniszczonych ubrań nie można już wyrzucić do frakcji zmieszane. Część gmin wprowadza ułatwienia dla mieszkańców w postaci dodatkowych kontenerów. W innych mieszkańcy będą musieli samodzielnie dostarczyć tekstylia do punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK).

Problemy społeczne

W Polsce rośnie liczba wykrywanych chorób przenoszonych drogą płciową. Coraz większa świadomość i możliwość testowania

Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że na świecie codziennie odnotowuje się ponad milion nowych zakażeń chorób uleczalnych przenoszonych drogą płciową (STI). W rzeczywistości może ich być nawet wielokrotnie więcej. W Polsce tylko w 2023 roku wykryto ponad 5 tys. przypadków kiły, chlamydii i rzeżączki. Ze względu na tę samą drogę transmisji zakażenia choroby te często ze sobą współwystępują, a zakażenie jedną z nich zwiększa znacząco ryzyko zakażenia HIV.